فروش ویژه اسلایسر هندوانه

هم اکنون این محصول با 65 درصد تخفیف عرضه شده است

فقط 10000 تومان 

خرید اینترنتی

»

دموکراسی تنها در صندوق رأی خلاصه نمی‌شود

گذر زمان در چهره اش مشهود است. موهای سپید در سرورویش بسیار است و در ظاهر اثری از آن جوان پرشور انقلابی که دست به تسخیر سفارت آمریکا زد، دیده نمی شود، اما همچنان پرشور و باحرارت سخن می گوید. ابراهیم اصغرزاده همراه و همگام با روزگار و عرصه سیاست تغییر کرده است

دموکراسی تنها در صندوق رأی خلاصه نمی‌شود

گذر زمان در چهره اش مشهود است. موهای سپید در سرورویش بسیار است و در ظاهر اثری از آن جوان پرشور انقلابی که دست به تسخیر سفارت آمریکا زد، دیده نمی شود، اما همچنان پرشور و باحرارت سخن می گوید. ابراهیم اصغرزاده همراه و همگام با روزگار و عرصه سیاست تغییر کرده است.زمانی که به وزارت کشور رفت و برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرد، به او گفتم تأییدصلاحیت نخواهی شد. پاسخ داد برای رئیس جمهور شدن ثبت نام نکرده ام و اهدافی شاید بزرگ تر از آن در سر دارم. می گفت تقریبا هیچ اصلاح طلب گفتمانی در انتخابات حاضر نیست و باید یک نفر از اهداف و گفتمان اصلاح طلبی دفاع کند. حتی انصراف به سود هاشمی را مشروط به پروتکلی مشخص دانست.

در سالروز  انتخابات ٢٤ خرداد با او به گفت وگو نشستم که دارای نکاتی جالب و مضامینی تازه است.

 شما برای یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کردید. پس از حضور آقای هاشمی، چندین چهره حاضر در عرصه انتخابات به نفع ایشان اعلام انصراف کردند. شما تنها کسی بودید که این اتفاق را منوط به یک پروتکل مشخص و براساس ضوابط و شرایطی دانستید. طرح پروتکل موردنظرتان در انتخابات بر چه مبنای منطقی ای استوار بود؟

منظورم بیان الگویی رفتاری برای همکاری سیاسی به جای الگوهای رایج مبنی بر اطاعت و وفاداری به برادر بزرگ تر بود. البته من بی اطلاع و بدون هماهنگی با جبهه اصلاحات وارد عرصه رقابت شده بودم و قبل از اعلام نظر شورای نگهبان رسما اعلام کردم که هر تصمیم مشترک آقایان خاتمی و هاشمی را به صورت قهری خواهم پذیرفت. دنیای سیاست و سیاست ورزی دنیای همین الگوها و مهارت ها جهت همکاری است. تا آنجا که ذهنم یاری می کند،

بسیاری از فعالان اصلاح طلب نیز طرح هر قاعده یا پروتکلی برای همکاری را با وجود بزرگانی همچون خاتمی و هاشمی در عرصه رقابت انتخاباتی امری فاقد وجاهت منطقی می دانستند. حتی در قضیه مشهور کنارکشیدن عارف به نفع روحانی که در مرحله نهایی صورت گرفت، سخن از پروتکل یا قرارداد به میان نیامد و به جای منطق ائتلاف یا اجماع، از زبان «من بمیرم و تو بمیری» بهره گرفته شد. مصالحه ای میان آقایان خاتمی و هاشمی در اعلام پشتیبانی از یکی از کاندیداهای حاضر در صحنه صورت گرفت که هیچ کدامشان هم کاندیدای رسمی جبهه اصلاحات نبودند. درواقع اساسا دیسیپلینی به رسم قرارداد یا پروتکل جهت ائتلاف، اجماع یا جایگزینی میان دو کاندیدا یا دو حزب در مبارزات سیاسی داخلی موضوعیت پیدا نمی کند.

 یعنی برای کناررفتن، قراردادی یا پروتکلی بین دوطرف امضا نشده؟

در این مورد خاص اطلاع دقیقی از وقایع پشت پرده ندارم. ضمن آنکه باید بگویم در عالم حقوق، قرارداد با پروتکل از هم تفکیک می شود، قرارداد توافق دو طرف مستقل برای ایجاد امر و موقعیتی حقوقی است، مثل معامله یا اجاره که نیازمند تراضی طرفین است، ولی پروتکل یا پادمان بیشتر ماهیتی یک جانبه و استیلایی دارد، نظیر وصیت و وکالت. اما در عالم سیاست مفهوم قرارداد و پروتکل هم پوشانی دارند و غرض بیان دیسیپلین یا الگویی منطقی برای همکاری است. زندگی جمعی و سیاسی آدم ها پر است از این الگوهای های موازی و متقاطع. فعالان مدنی و احزاب سیاسی ما هنوز در شیوه همکاری و رسیدن به ائتلاف یا حتی برگزاری یک گفت وگو یا مذاکره با رقیب مهارت و فنون لازم را ندارند.

 فرض کنید الان ٢٤ خرداد سال ١٣٩٢ است. شما چه می خواستید؟

در خلأ که نمی خواهیم حرف بزنیم یا داوری کنیم. با توجه به ساختار موجود، با اینکه اولویت من طرح مطالبات دموکراتیک و پیشبرد پروژه دموکراسی است، بازهم از شخص مصلحی مانند آقای روحانی حمایت می کردم. زمین بازی سیاست اگر برای اصلاح ساختار، سنگلاخ و ناهموار است، ولی به هر مصلحی که بتواند اوضاع را بهبود ببخشد و قدری از آلام و سختی مردم بکاهد، می شود دل بست.

تلاش من به عنوان اصلاح طلب یا رفرمیست، مشروط و مقیدکردن همواره قدرت به قانون بوده است و اینکه کسی یا مقامی به بهانه استقلال حق نداشته باشد آزادی را محدود کند. این باور را نیز مستند به نظر امام(ره) می كنم که کسی حق ندارد به بهانه حفظ نظام که اوجب واجبات نامیده می شود، «میزان رأی ملت است» را مصادره به مطلوب یا تفسیربه نفع مفسر و «توده کراسی» را جایگزین دموکراسی کند. روحانی به عنوان فردی مصلح لااقل در مقام بیان خود را ملزم به رعایت این حقوق می داند.

  اصولگرایان هم معتقدند پشتوانه رأی مردمی دارند و این مختص اصلاح طلبان نیست.

دموکراسی تنها به صندوق رأی خلاصه نمی شود. دموکراسی در غیاب ارزش های دموکراتیک بی معناست. دموکراسی نیازمند درگیرکردن کل حیات جمعی در سیاست و مشارکت آگاهانه است. رمز دموکراسی های واقعی در پرسشگری و انتقاد است و می بینید با هر اعتراض و انتقادی ثبات و مشروعیت سیاسی آنها افزایش می یابد. متأسفانه باوجود اینکه جامعه ایرانی بسیار زودتر از دیگر ممالک منطقه مشروطیت را تجربه کرده است و سنت مشروطه ای به قدمت یک قرن دارد، کشور از سیاست قهر، حذف، طرد و تفسیربه رأی قانون صدمات بسیاری خورده است.

 اصولا اصلاح طلبان از صندوق رأی و انتخابات چه می خواهند؟

رابطه اصلاح طلب با فضای رقابتی مثل رابطه ماهی با آب است. اساسا در زمین لم یزرع یا فضایی که به انسداد سیاسی مبتلاست، بذر اصلاحات ثمر نمی دهد. جایی که ستیزه جویی و تکریم شود، افراط سکه رایج می شود. ببینید در فرهنگ مردم عراق که تکفیر، انحصار و مال خودسازی فضیلت شمرده می شود اساسا اصلاحات معنا ندارد همه با زبان تفنگ با هم سخن می گویند.  

 رقابت میان اصولگرایان و اصلاح طلبان که همواره وجود داشته است.

البته رقابت دارای پروتکل و قواعدی است. اصل بر رقابت آزاد و رعایت قواعد اخلاقی است نه کشمکش، دشمنی و فریب. منظورم از قواعد اخلاقی در یک رقابت  دموکراتیک، این است که نیت  افراد به اندازه رفتار و عملکرد شان نباید محک زده  شود. هرنوع استفاده ابزاری از ارزش های اعتقادی به نفع یک جناح و به ضرر دیگری، انتخابات را تا سطح جرزنی های جهان سومی پایین می آورد. در انتخابات پیش رو، اصلاح طلبان بی صبرانه منتظرند تکلیف آن ١٧٠ كانديد را که از یک دلال کارچاق کن پول گرفته اند، روشن شود.

از نظر اصلاح طلبی منطق حذف و خشونت و رقیب ستیزی، منطق سیاست زدایی کردن جامعه است. قواعد دموکراتیک، اجازه نمی دهد گروه های فشار و آشفته سازی فضای سیاسی از یک سو به شیدایی و شیفتگی خودی ها و از سوی دیگر، نفرت، کینه، ایجاد رعب و وحشت نسبت به ديگران از آب گل آلود ماهی بگیرند و حق داوري سیاسی را از مردم سلب کنند.

  موضوعی که این روزها بیشتر شنیده می شود، ائتلاف بین اصلاح طلبان و اصولگرایان معتدل است. اصولا ضرورتی برای چنین ائتلافی وجود دارد؟

اصلاح طلبان نیاز به گرفتن شریک انتخاباتی یا ائتلاف با اصولگرایان معتدل ندارند. آرزوی اصلاح طلبان، وجود میدان رقابت آزاد با داوری بی طرف است. آنها شریک نمی خواهند، نیازمند رقیب بامرامند که جرزنی نکند. رقیب باید مثل ناطق نوری بامرام باشد چطور پس از دوم خرداد ٧٦ پیروزی خاتمی را با صدای بلند تبریک گفت و آب پاکی را روی دست بعضی که از نتیجه دلخور بودند، ریخت. اساسا ائتلاف اصلاح طلبان و اصولگرایان صندوق رأی را بی معنا می کند. پس چرا باید ائتلاف کنند، از ترس تندروها و افراطیون؟ گروهی که سقف رأی شان چهار  میلیون است؟ به نظرم اگر فضای بانشاط و سالم رقابتی میان اصلاح طلبان و اصولگرایان ایجاد شود، آگاهی عمومی به  قدر کافی افزایش خواهد یافت که نگران برآمدن افراطیون بی شناسنامه و بی تبار نباشیم.

 دوسال از عمر دولت روحانی سپری شده است؛ دولتی که نه یک دولت ائتلافی است و نه مانند دولت اصلاحات، نماینده یک گفتمان به معنای کلاسیک آن است. رویکرد این دولت اعتدال است. این اعتدال دقیقا به چه معناست؟

دولت باید شاه کلید تبلیغاتی روحانی، «من سرهنگ نیستم، حقوق دانم» یا «چرخش سانتریفیوژها به شرط چرخش چرخ زندگی مردم» را تبدیل به راهبردی عملیاتی کند تا با تدوین تاکتیک های متناسب با آن فضاهای فروبسته را به نفع جامعه مدنی بگشاید. مانند راهبرد اصلاح طلبان که برگرفته از شعار«ایران برای همه ایرانیان» یا «تبدیل مخالف به منتقد و منتقد به موافق» بود. اعتدال همچون مصلحت نیازمند راهبرد عملیاتی است. از این زاویه اعتدال مانند مصلحت برای یک نظام دینی فرصت است نه چالش و تهدید.

اگر دولت هم که خود برآمده از چنین فرصتی است به «اعتدال» به عنوان چاره ای برای بقا بنگرد و تصور کند منظور از اعتدال، خنثی بودن است، سخت در اشتباه است. اصلاح طلبی ذات و گوهر اعتدال است. اعتدال نیازمند برنامه است، نیازمند مبارزه مستمر با افراط و تندروی است وگرنه اعتدال اسم رمز بی عملی، بی تفاوتی و خنثی بودن خواهد شد. ذات و گوهر اندیشه اعتدالی، همان برابری شهروندان در حقوق سیاسی و اقتصادی و همزیستی مسالمت آمیز است.

اعتدالی که تاریخ و ادبیات ما پر از نمونه های آن است، سراسر مبارزه و شورش است علیه فرقه گرایی، تحجر و تکفیر. اعتدال ایرانی تمرکزش بر «بنی آدم اعضای یک پیکرند که در آفرینش ز یک گوهرند» است. اعتدال دارو است؛ داروی ضدبنیادگرایی سیاسی و اصلاح طلبی درمان بیماری است؛ درمان همان وضعیتی که کشور در دوران احمدی نژاد به آن مبتلا شد و گزارش صد روزه روحانی تنهاوتنها بخش کوچکی از آن را برملا کرد.

  موقعیت اصولگرایان را چگونه می بینید؟ آنچه ما شاهد هستیم، بر این نکته صحه می گذارد که اصولگرایان سنتی توسط افراطی ها تحت فشار هستند. آیا با این وضعیت آنان در انتخابات پیش رو می توانند موفقیتی به دست آورند؟

محافظه کاران در یک قاب بندی سیاسی مجموعه متحد و یک دستی نیستند. جبهه وسیع الطیفی هستند که حتی لایه های افراطی تر پایداری و حتی نیروهای لباس شخصی و خودسر را هم دربر می گیرند. این سنت جناح راست است که ماه ها قبل از انتخابات، آتش تهیه و انواع اتهام ها و بهتان ها را روانه جبهه اصلاح طلبان می کند و در روزهای منتهی به رأی گیری فریاد وااسلامایشان گوش فلک را کر می کند.

محافظه کاران نیک می دانند که در انتخابات پیش رو آنگاه که دولت به عنوان مجری بی طرف به تکالیف قانونی خود برای شفاف سازی اقتصاد انتخابات و عدالت تبلیغی عمل کند و اجازه نقض حریم و حقوق سیاسی شهروندان را ندهد، شانس زیادی برای نيروگيري پیروزی نخواهند داشت. تلاش محافظه کاران هم برای حذف نه تنها گرهی نخواهد گشود که کشور را از حضور افراد تحصیل کرده و خبره محروم می کند و دودش به چشم مردم خواهد رفت، کمااینکه تاکنون چنین شده است.

این قبیل اقدامات در کل به جبهه اصولگرایان لطمه می زند و به دلیل تعارض با تعهد و مسئولیت قانونی دولت برای برگزاری انتخابات رقابتی و دموکراتیک، پرستیژ مردم سالاری نظام را مخدوش می کند و بازتاب نامطلوب جهانی برجای می گذارد. جبهه اصولگرایی نمی تواند رویکرد مهم «میزان رأی ملت است» یا «رأی مردم حق الناس است» را در آرا و احکام رهبران فقید و فعلی انقلاب نادیده بگیرد. اصولگرایی تنها چاره اش برای بازگشت به عرصه سیاست نه جرزدن در برابر اصلاح طلبان که مبارزه با تندروهای خانگی اش و خط کشی با افراطی هاست.

هدف اصولگراهای دوآتشه و افراطی عمدتا عقیم سازی هر نوع همکاری سیاسی میان اصلاح طلبان و اصولگرایان میانه رو است. سناریوهایی که آنها سراسیمه می نویسند، تلاشی برای بالابردن هزینه سیاسی نزدیکی و اتحاد عمل عقلای دو جبهه اصولیون میانه و اصلاح طلبان است. تندروها از اینکه برادران معتدل شان هم سو با اصلاح طلبان دست به افشای خسارات هشت ساله دولت احمدی نژاد بزنند، برآشفته می شوند.

پس بهتر است فرار به جلو داشته باشند تا پاسخی به فساد سرسام آور دولتی که اطاعت از او را اطاعت از خدا می دانستند و ته مانده آب لیوان رئیس دولتش را تبرکا سر می کشیدند، ندهند. پس از دستگیری بقایی، کارتون هایی که در مطبوعات و شبکه های مجازی از فساد دولت قبل دست به دست می شود، نشان از آن دارد که افراطیون در بد مخمصه ای  گیر افتاده اند.

 اگر بخواهید دقیق بگویید و اتفاقات و ائتلاف قبل از انتخابات ٩٢ را نادیده بگیرید، نسبت اصلاح طلبان با دولت روحانی چیست؟

همین که روحانی کشور را از معرض اتهام و اجماع جهانی خارج کند، از نظر من وظیفه تاریخی اش را انجام داده است ولو اینکه نتواند در پیشبرد اهداف اصلاح طلبانه گام های بلندی بردارد. تردید ندارم شکست روحانی در مذاکرات هسته ای چرخه دیگری از «انزوا – محرومیت» را بر کشور تحمیل خواهد کرد. در عوض توافق او موقعیت جهانی و منطقه ای ما را ارتقا می بخشد که ایران را به بازیگر شماره یک منطقه تبدیل خواهد کرد.

مهم انجام این مأموریت تاریخی و ملی است؛ چه به دست اصلاح طلبان، چه عملگرایان و چه مصلحی برخاسته از میان محافظه کاران میانه رو. چه باک؟ اگر تلاش روحانی موجب کاهش حضور و مداخله نیروهای نظامی غربی و آمریکایی در منطقه شود که برای امنیت ملی ایران امری ضروری است، اقدامی صلح دوستانه و در نتیجه اصلاح طلبانه است. تردید ندارم پس از توافق، اصولگرایانی سعی خواهند کرد نتایج این تلاش را مال خود سازی کنند. روحانی به دلایلی که بر شما هم پوشیده نیست، برای کسب چنین موقعیتی شاید ناچار شود امتیازات و فرصت های بیشتری تقدیم اصولگرایان کند.

 شما قبلا گفته بودید دولت روحانی رحم  اجاره ای اصلاح طلبان است.

واقعیت آن است که آقای روحانی را رفرمیست یا اصلاح طلب فعال یعنی؛ کسی که برای پیشبرد امر دموکراسی مبارزه می کند، نمی شناسند. خودش هم نمی گوید من اصلاح طلب هستم او خود را یک حقوق دان می داند. اقدام دموکراتیک و مطالبه دموکراسی ندارد، ولی چون عقلانی و براساس خرد جمعی عمل می کند می تواند «حامل دموکراسی» باشد. در جامعه و در منظر تاریخی، چنین شخصی را «مصلح» می نامند یعنی کسی که در پی اصلاح رفتار نظام در حوزه های اداری، اقتصادی، فرهنگی و مدیریتی با حفظ همین ساختار سیاسی موجود است. این دسته از مصلحان گرچه اساسا خاستگاه محافظه کارانه دارند، اما چون درون یکی از بلوک های حاکمیت هستند در غیاب اصلاح طلبان، نقش مؤثری در فرایند های دموکراتیک ایفا می کنند.

  پس او را محافظه کار میانه رو یا عمل گرا می دانید؟

در تئوری محافظه کار میانه رو یا عمل گرا با سرپوش گذاشتن بر هرگونه مطالبه دموکراتیک و خواست اصلاح ساختار سیاسی، به دنبال ثبات و حفظ وضع موجود است، ولی در عمل به دلیل نارسایی های سیستم، محافظه کاران میانه رو یا عمل گرا که مایل به بهبود اوضاع هستند به ناچار به سوی عمل گرایی اصلاح طلبانه که در پی مطالبه دموکراسی است کشانده می شوند.

 بزرگ ترین دستاورد دولت روحانی در نیمه راه چه بوده یا می تواند چه چیزی باشد؟

طبعا مصالحه و توافق هسته ای می تواند مهم ترین دستاورد تلقی شود. در چنین شرایطی کرکره صنعت دورزدن تحریم ها که موجب رونق بازار تندروها شده پایین کشیده خواهد شد. تعامل و گفت وگوی سازنده با غرب و ابرقدرت ها آن هم از موضع عزت را باید یکی دیگر از مهم ترین دستاوردهای دولت روحانی در عرصه سیاست خارجی قلمداد کرد. به دلایل کاملا روشن ژئوپليتیک و با توجه به توانمندی منحصربه فرد اقتصادی و تکنولوژیک غرب، دولت باید اصلاحات اساسی خود را در سیاست خارجی تداوم بخشد.

از این دیدگاه، تعامل با کشورهای شرقی تنها می تواند تابعی از رویکرد تعاملی با غرب به حساب  آید زیرا رابطه با شرق جدا از رابطه با غرب فاقد پویایی لازم برای تبدیل شدن به یک رابطه معنادار و راهبردی است. رویکرد اصلاح طلبانه دیگر دولت باید صلح دوستی، نفی هر نوع خشونت فرقه ای، سکتاریستی و ایدئولوژیک، مخالفت با جنگ افروزی و بنیادگرایی سیاسی در منطقه به هر شکل و توسط هرکس باشد.

گفت وگو و تعامل برای حل مشکلات و بحران هایی که نه تنها ما بلکه جامعه جهانی را تهدید می کند از تروریسم داعش، القاعده، بوکوحرام و جبهه النصره گرفته تا تهدیدات زیست محیطی، تغییرات اقلیمی و خشک سالی و امثالهم از جمله مفاهیم مهمی  هستند که می تواند محور همکاری گسترده بین المللی میان ما و غرب باشد و نقش و تصویر ما را در افکارعمومی دنیا تغییر دهد. شاید تا یک سال پیش حتی زیرک ترین تحلیل گران هم تصور نمی کردند آغاز تنش زدایی میان تهران و واشنگتن بر سر پرونده هسته ای تا این اندازه بر روابط اسرائیل و آمریکا تأثیر بگذارد. حتی در درون آمریکا نیز این حقیقت انکار ناپذیر است که احتمال انعقاد توافق هسته ای، اجماع داخلی آمریکا علیه ایران را در ساختار سیاسی واشنگتن به هم زده و این دستاورد کمی نیست.

 قبول دارید ولی پای میز مذاکره توان نظامی حرف اول را می زند؟

توان نظامی و تسلیحاتی تا آنجا که متکی به صنعت و تخصص داخلی باشد، ارزشمند و لازم است و پشتوانه ای برای چانه زنی سیاسی است اما کافی نیست. تصور جایگزینی بازدارندگی نظامی به جای مذاکره و گفت وگو با غرب نوعی ساده انگاری است و منجر به هدررفتن فرصت های پیش آمده می شود، فرصت بازدارندگی سیاسی و دیپلماتیک را نیز از ما می گیرد.

ضمن آنکه اساسا نظامی شدن چهره کشور به نفع انقلاب و جامعه مدنی نیست. به همین علت است که اصلاح طلبان به تأسی از سیره رهبر فقید انقلاب نظامی کردن کل حیات اجتماعی و مداخله نظامیان در عرصه سیاست کشور، یا حضور آنها در عرصه اقتصادی را با هر توجیهی رد می کنند و بر این باورند که این روند منجر به رکود حوزه سیاست و تخریب جامعه مدنی می شود که زیربنای جمهوریت و نظم دموکراتیک نظام است.

 دراین میان تکلیف دولت و جامعه با تندروها چیست؟

به نظرم تندروها بیش از آنکه دلواپس باشند، به شدت عصبانی از بدنامی خویشند. سناریوی آنها فرار به جلوست تا از پرسشگری و خشم فزاینده مردم در امان بمانند. چرا؟ چون سرنوشت دو پروژه مهم که در سال های اخیر به نام آنها سکه  زده شده بود، به نتایج به شدت ناخوشایندی منجر شده است؛ یکی برآمدن دولت افراطی و رادیکال احمدی نژاد که خود را پاکدست ترین دولت تاریخ می نامید. اینک با برملاشدن فساد سیستماتیک، تشت رسوایی دولتش از بام بر زمین افتاده است. زنجیره ای از اختلاس های گسترده و دستگیری مقامات بلندپایه آن دولت نظیر رحیمی و بقایی جایی برای فرار نمی گذارد.

طبعا حامیان سینه چاک دولتش  باید پاسخ گوی ملت و تاریخ باشند. دیگری مسئله هسته ای  است. در این مورد نیز عملکرد جنجالی دولت سابق سؤالاتی ایجاد کرده که نیازمند پاسخ و توضیح حامیان اصولگرای دولت به خصوص تندروهاست. اینک دولت عملگرای روحانی با سرپنجه تدبیر و عقلانیت نزدیک به موفقیتی تاریخی است. در این زمینه عملکرد دولت با اقبال و رضایت عمومی مواجه است؛ رضایتی که امکان بازگشت تندروها به قدرت را برای سالیانی دراز به تعویق می اندازد.

  بزرگ ترین ضعف دولت روحانی در دوسال گذشته چه بوده است؟

پاشنه آشیل روحانی، مدیران میانی سازمان های اداری دولت به خصوص وزارت کشور است که هنوز در فضای ماقبل انتخابات به سر می برند. بخشی از این مدیران میانی اساسا به غلبه گفتار خردمحور روحانی بر گفتمان ستیزه جویانه افراطیون ایمان نیاورده اند. برخی مدیران بر این باورند که به زودی در بر همان پاشنه سابق خواهد  چرخید و امید به تغییر تا اطلاع ثانوی در تعلیق خواهد ماند. با اینکه پرونده های اقتصاد دلالی و گانگستری شرکای رنگارنگ دولت سابق  رو می شود، باز عده ای می گویند اینها روزی از در پشتی برمی گردند و بر اوضاع مسلط می شوند. ازاین رو اصلاح طلبان می توانند نقش مؤثری در ایجاد زبان مفاهمه ملی بر سر دستاورد دولت در عبور موفق از تحریم و انزوا و بازگشت ناپذیرشدن خطر افراطیون داشته باشند.

 برویم سراغ نتیجه مذاکرات هسته ای؛ شما به سرانجام توافق هسته ای امیدوارید؟

هم خوشبینم و هم امیدوارم به نتیجه برسد، چون تصور می کنم در صورت توافق نکردن، ما بیشتر متحمل خسارت خواهیم شد. الان هر یک از طرفین سعی می کنند، نشان بدهند بیش از حد تصور از مواضع خود کوتاه آمده یا عقب نشینی کرده اند. در این موارد حساب کشورها را از حساب موضوعات مورد مذاکره و حساب منافع و خواسته ها را از حساب مواضع و آنچه در تریبون های رسمی اعلام می شود، باید جدا کرد.

چه بسا ایران و آمریکا باوجود مواضع متضاد در جاهایی و در حوزه هایی منافع و خواسته هایی مشترک دارند که اعلام نمی کنند؛ مثل همین رشد سرطانی گروه های بنیادگرای تکفیری. در خیلی از این زمینه ها خارج از مواضع سیاسی، ولی درباره منافع ملی طرفین می توان به توافقاتی با متر و معیار روشن دست یافت.

 آیا به این ترتیب کسی حقوق مسلم ما را به رسمیت خواهد شناخت؟

چنان چه منظور شما حق غنی سازی اورانیوم است، خب این حق مسلم همه ملت های منطقه است، اگر بخواهند داشته باشند، ولی نتیجه اش می شود مسابقه تسلیحاتی که منابع ملی آنها را به سود صنایع تسلیحاتی و هسته ای غربی خواهد بلعید. چرا جای دور برویم، رفتار دو کشور همسایه ما پاکستان و ترکیه را مقایسه کنید؛ ترکیه با اروپا تعامل دارد و پاکستان در رقابتی پرهزینه با هند گرفتار است.

ترکیه انرژی هسته ای ندارد، ولی اقتصاد شکوفایی دارد. پاکستان که پتانسیل هسته ای دارد با اقتصاد بیمار و متورم و با نرخ بی سوادی بالا، صاحب بی ثبات ترین دولت  منطقه است. با اینکه میان مردمش فرهنگ نظامی فضیلت شمرده می شود و نظامیان حرف اول را می زنند. درباره ایران تاآنجاکه غنی سازی متکی بر دانش فنی ملی و در کانتکست یا متن اقتصادی و علمی است گذشت نکردنی است. ازاین رو قبول دارم که نباید پا در مذاکره یا گفت وگویی نهاد که در آن از پیش، شکست و تسلیم برای مان رقم زده شده است، چراکه آن دیگر اساسا مذاکره نیست، اما جایی که سخن از راستی آزمایی و اعتمادسازی است، بحث متفاوت می شود، چون از این طریق طرفین می خواهند منطقی برای تعامل و همکاری پیدا کنند.

با توجه به سیاست روحانی برای برهم زدن اجماع شکل گرفته علیه کشور و تلاش به منظور خارج کردن پرونده ایران از ذیل فصل هفت منشور سازمان ملل و عبور از بحران اقتصادی، حالا دیگر اعتمادسازی با غرب، آن هم رسیدن به توافق در قالب دیپلماسی هسته ای، یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای تأمین امنیت ملی ما شده است. بااین حال، من از توافقی بهتر که مبتنی بر مذاکرات اصولی باشد و در آن کف مطالبات را به سقف خواست های مان نزدیک تر کنیم، دفاع می کنم.

 مطمئن هستید رسیدن به هر توافقی منجر به رشد اقتصادی یا ثبات بیشتر کشور خواهد شد؟

توافق با دنیا با وجود محدودیت ها، بی تردید ظرفیت ها و فرصت های جدیدی فراهم می کند. ببینید هنوز اتفاق خاصی نیفتاده. همین که ناظران خبر از احتمال توافق هسته ای داده اند، توازن استراتژیک در منطقه و همچنین مناسبات سیاست داخلی آمریکا به صورت بی سابقه ای به  نفع ایران بهم خورده است. مگر جیغ جمهور خواهان کنگره علیه کاخ سفید را نمی شنوید. البته در مذاکرات با قدرت های جهانی به خصوص ابرقدرتی مانند آمریکا بر این باورم که نباید دچار ساده اندیشی و وادادگی و درعین حال نباید مانند ترسوها دچار غرب هراسی و توهم توطئه شد.

باید محذورات و مقدورات را با هم در نظر گرفت. حتی صرف اعتمادسازی در مناقشه اتمی نمی تواند در سیاست خارجی کشور خلأ ناشی از تعامل اصولی و دوسویه با خود آمریکا را پر کند. حتی همین کشورهای دوست و نزدیک به ایران و همین همسایگان ما هم برای حمایت از ایران نیازمند تعامل ما با ایالات متحده، بزرگ ترین اقتصاد روی کره  زمین هستند. همان طور که در پاسخ قبل گفتم از منافع مشترک به بهانه مواضع نامشترک نمی شود گذشت.

همان گونه که گفت وگو و مذاکره با غرب از موضع ضعف باعث تحقیر و سرشکستگی ملی می شود، همان مقدار گفت وگو و مذاکره در موضع برابر و در معامله دوجانبه به ویژه با آمریکا برای ما پیروزی به حساب می آید و باعث تقویت امنیت ملی و ارتقای منزلت ما در سطح جهانی و منطقه می شود. این فرصت همیشه تکرار نمی شود. شرایط به شکلی است که فقط تعامل با آمریکا آن هم از موضع عزت و در بازی برد - برد می تواند شرایط را به  نفع کشور تغییر دهد زیرا نه جلب اعتماد دیگران برای رفع تهدید کافی است و نه حمایت دیگران حتی چین و روسیه می تواند برای ما فرصت ساز باشد. پکن و مسکو خودشان در تعامل با آمریکا بیش از دیگر کشورها دنبال شکار فرصت هایند.

  آیا سرانجام دولت روحانی با مذاکرات اتمی به یک  جا می کشد؟

آن مرد آمده که مذاکرات را به سرانجام برساند. مگر می شود عملکردش در جهت نفی علل وجودی دولتش باشد. البته به نظرم روحانی با فراستی که دارد، با بزرگ کردن تهدید تندروها علیه روند مذاکرات، دارد برای کشور فرصت می سازد. همین اجماع عقلای دو جریان عمده سیاسی کشور را ببینید که در دفاع از تیم مذاکره کننده به میدان آمده اند و چگونه احترام افکارعمومی را برانگیخته اند. فعلا بدنه کارشناسی و تحصیل کرده کشور تریبون دفاع از عملکرد دولت شده اند.

گرچه این امر واکنشی به هراس و ترس از بازگشت مجدد افراطیون و سیاست های ماجراجویانه آنهاست ولی عملا میدان وسیعی برای مانور دولت فراهم کرده است. سیاست صبر و انتظار برای دوران پساتوافق قدرت چانه زنی دولت را در داخل افزایش داده است. تجربه گرایی و واقع بینی روحانی او را به این درک رسانده که نمی تواند به تنهایی شکاف میان دولت و ملت را پر کند. کم کردن این شکاف به اتحاد و بسیجی فراجناحی احتیاج دارد که از تخصص های ژنرال های اصلاح طلب است.

بالاخره باید روزی همه مردم از هر قشر و جناحی پای توافق پیش رو را امضا کنند و همه باید بپذیرند که دوران جدیدی در تعامل با دنیا آغاز شده است تا دستاوردهای دولت پایدار شود. تاریخ به یاد دارد چگونه پس از صدور قطع نامه ٥٩٨ که در آن اشاره ای به آغاز کننده جنگ، متجاوزبودن عراق و موضوع پرداخت غرامت جنگی و نیز تضییع حقوق ایران نشده بود؛ ولی وقتی امام خمینی(ره) مسئولیت آن را به مثابه جام زهر پذیرفت، وجدان جمعی ملت یک سره آن را توافقی خوب، ضروری و نشان صلح طلبی دانست و از دستاوردهای آن پاسداری کرد.

چه بسا اگر حضرت امام شخصا در زمان حیاتش قطع نامه را نمی پذیرفت، تندروها با تمسک به کلام «جنگ تا رفع فتنه در جهان» یا راه قدس از کربلا می گذرد، سالیان متمادی جنگ را کش می دادند و تمامی زیرساخت های اقتصادی و عمرانی کشور را به باد فنا می دادند. یادمان باشد حقانیت ایران از درون مفاد قطع نامه بیرون نیامد، بلکه زمانی رخ نمود که ماشین جنگی صدام، کشور مستقل کویت را تماما به تصرف خود درآورد و جهان در برابر مظلومیت ایران انقلابی سر تعظیم فرود آورد.

 منظورتان این است که هر توافقی هرچند توافق بد را باید پذیرفت؟

خوب وبدبودن، افسونی نیست که حدومرز غیرمنعطف داشته باشد. خوب وبدبودن یک توافق را ترجیحات امنیتی و منافع حیاتی هر کشور تعیین می کند. مثلا اینکه نباید افکارعمومی دنیا ما را برهم زننده میز مذاکره معرفی کند، بخشی از دستاورد خوب یک توافق است. یا اینکه دنیا آمادگی ذهنی پیدا کند تا پیرامون ماجراجویی یا تعرض نظامی علیه ایران انعطاف از خود نشان دهد، دستاورد بد یک عدم توافق است.

نقطه عزیمت دستگاه دیپلماسی در ورود به هر توافقی صرفا نمی تواند جزئیات باشد. شاید دلواپسانِ جزئیات فراموش می کنند که تحریم و انزوا خودش نبردی خاموش بدون شلیک یک گل وله علیه ماست؛ جنگی که حریف با پرداخت کمترین هزینه به ما تحمیل کرده است. روحانی دارد کشور را از معرض این نبرد ناعادلانه و ناخواسته خارج می کند. حال اگر همان منتقدان سنتی اینک کاسه داغ تر از آش شده و جزئیات توافق هسته ای را دستمایه پولاریزاسیون جامعه و منشأ بی اعتمادی قرار می دهند، آن وقت از دو سو آسیب می بینیم.

 چرا شما از زاویه محتوا به توافق نگاه نمی کنید؟

خوب وبدبودن توافق تنها در محتوای حقوقی اش خلاصه نمی شود، بلکه باید به دلایل و زمینه هایی که کشور را به اینجا رسانده و همچنین نتایجی که توافق یا عدم توافق بر آینده کشور به خصوص جنون مسابقه تسلیحاتی منطقه خواهد گذاشت، نیز توجه کرد. همان طور که اشتباه بود که تصور می کردیم با شعارهای احمدی نژاد برای نابودی این و آن در تریبون های جهانی، دنیا پروژه هسته ای ایران را در کانتکست فنی، علمی و اقتصادی ببیند و به جنبه های نظامی و تهاجمی آن اهمیت ندهد.

روحانی قبل از پذیرش توافق و قبل از اینکه دیگران مرزهای خوب و بد توافق را تعیین کنند، باید به تبیین منطقی منافع ملی و منافع حیاتی بپردازد و دستاوردهای جنبش انتخاباتی مردم در ٩٢ را نهادینه و تثبیت کند. او باید تعادل قدرت را به مرکز اعتدال سوق دهد. او در این مسیر می تواند به تجارب و راهبردهای هاشمی رفسنجانی، معمار بازسازی اقتصادی و خاتمی معمار اصلاحات سیاسی کشور تکیه و این پشتوانه را به فرصتی برای ابتکار عمل و برتری بخشی برنامه هایش در دوران پساتوافق تبدیل کند. اگر دولت زمینه را برای کشور به دوران پساتوافق فراهم نکرده باشد، نتایج را دودستی تقدیم به تندروها خواهد کرد.

 این چه تمهیداتی است که خود دولت متوجهش نیست؟

نه اینکه متوجهش نیست بلکه برخی ترتیبات و اولویت ها تغییر می کند؛ مثلا در زمینه سیاست خارجی قبلا در مصاحبه ای به روزنامه «شرق» گفته بودم که روحانی بیش و بهتر از هرکس به مضرات سیاست «نگاه به شرق» دولت احمدی نژاد، که رویکردی ناکارآمد بود، واقف است. رویکردی که در آن دولت قبل به تقویت و تعمیق مناسبات دوجانبه با کشورهای شرقی و آسیایی به خصوص روسیه آن هم نوع پوتینی آن پرداخت و کمتر نتیجه گرفت.

گرچه در زمینه انرژی و ترانزیت نتایجی داشت اما سیاست نگاه به «شرق»، حتی اگر به انگیزه ایجاد توازن در برابر غرب هم مدنظر دولت قبل قرار گرفته یا به منظور جایگزین غرب در مناسبات خارجی برگزیده شده، درهرحال نتوانست تأمین کننده منافع ملی ایران باشد. کشورهای مزبور به خصوص چین، روسیه و هند خودشان بیشتر از همسایگانشان دنبال تعامل استراتژیک با غرب بودند و به لحاظ هزینه های بالای همکاری استراتژیک با ایران، رغبت چندانی به همکاری با دولت احمدی نژاد نشان ندادند.

 دقیقا در مصاحبه قبلی با «شرق» روی روس گرایی در سیاست خارجی احمدی نژاد تأکید کرده بودید.

 بله، قبلا هم گفته ام که چین و روسیه درپی الگوهای جدیدی از موازنه گرایی و تعامل هستند که منافع ملی شان را تأمین کند.

درواقع سیاست آنها فاقد ماهیت جدال آفرین با آمریکاست؛ بیشتر در تلاش هستند تا موقعیت و سهم خود را در سیاست و اقتصاد بین المللی تثبیت کنند. روسیه بی تردید تبدیل شدن ایران به یک نیروی اتمی و تحکیم موقعیت منطقه ای این همسایه جنوبی اش را تهدیدی علیه مصالح منطقه ای خود تلقی می کند و با وجود حفظ مناسبات سیاسی دوستانه با ما و اعلام حمایت از لغو تحریم ها، در باطن موافق حفظ وضع موجود و تضعیف تدریجی ایران است. یادمان نرفته در جنگ تحمیلی هرچه مهمات روی سر بچه های ما ریخته شد، یا روسی بود یا فرانسوی.

اسلاووفیل های زمخت روسی ارزش های سیاسی آزادی خواهانه جوامع غیرروس را به تمسخر می گیرند و برعکس ارزش های ژئوپلیتیک و احیای امپراتوری روسیه را تقدیس و ستایش می کنند. باید به خاطر سپرد اگر در نظام آمریکا بر سر توافق با ایران میان کنگره و کاخ سفید چالش جدی ایجاد می شود و امکان بازسازی خطا  و اصلاح سیاست غلط از راه دموکراتیک است، در روسیه چنین ساختار و سنتی کاملا غایب است زیرا آنجا تنها اراده یک نفر حاکم است.

 البته محافظه کاران می گویند در برابر آمریکایی ها که دشمن قسم خورده ما هستند، روس ها با ما دارای تاریخ و منافع مشترکی در منطقه اند.

گربه برای رضای خدا موش نمی گیرد. روسیه دنبال سهم شیر خودش است. دوستان اصولگرا گاهی دچار توهم می شوند. احمدی نژاد به روس ها آن قدر اعتماد داشت که شب قبل از تصویب اولین قطع نامه علیه ایران در شورای امنیت گفته بود خبر دارد چیزی تصویب نخواهد شد! ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل بزرگ ترین خطای محاسبه دیپلماسی مبتنی بر سیاست «نگاه به شرق» دولت او و دوستان اصولگرایش بود.

احمقانه ترین نماد چنین توهمی زمانی بود که احمدی نژاد اصولگرا استوارنامه سفیر ونزوئلا را مانند متنی مقدس بوسید و بر چشمانش مالید و اصولگرایان حامی اش با لبخند ملیحی آن را نادیده گرفتند. همین روسیه بر سر تکمیل نیروگاه بوشهر چقدر با کارت ایران بازی کرد و از غرب امتیاز گرفت. هربار که قطع نامه ای علیه ما در شورای امنیت مطرح می شد، روسیه ابتدا در برابر غربی ها تهدید به مقاومت و رأی وتو می کرد، غربی ها به روسیه امتیاز می دادند. حتی یک بار، دو میلیارد دلار از بدهی روسیه توسط آمریکا بخشیده شد آنگاه روس ها بعد از تعدیل یکی، دو کلمه به قطع نامه علیه ایران رأی مثبت می دادند. حتی همین تغییر کلمات را به ما می فروختند و نشان می دادند که آنها با ایستادگی خود شورای امنیت را مجبور به تعدیل قطع نامه کرده اند و از ایران هم امتیاز می گرفتند.

تعجب من از محافظه کاران سنتی است که احیای قدرت امپراتوری روسیه و تهدید تمامیت ارضی و استقلال ایران ذیل خطر بیدارشدن میل خفته آنها در دستیابی به آب های گرم را دست کم گرفته و به راحتی از آن می گذرند. وقتی روسیه با یک رفراندوم ساختگی حاکمیت ملی همسایه اش را نادیده می گیرد، و کریمه را می بلعد و دوستان محافظه کار سکوت می کنند، باید درک آنها از امنیت ملی را ساده اندیشانه تلقی کرد. البته خصومت بی دلیل با روسیه همچون دشمنی احساسی و بی نتیجه با غرب پس از خاتمه جنگ سرد به ضرر و زیان منافع کشور است.

اخبار سیاسی  -  شرق 

جدید ترین مطالب سایت