فروش ویژه اسلایسر هندوانه

هم اکنون این محصول با 65 درصد تخفیف عرضه شده است

فقط 10000 تومان 

خرید اینترنتی

»

هنرمند حق ندارد دردهای جامعه را نبیند

پرویز پرستویی در این سال ها با حضور متفاوت در نقش های مختلف، خود را به عنوان بازیگری توانمند به اثبات رسانده است. اما ظاهرا این برای او کافی نبوده. در حیطه سینما به دلیل بحران تهیه کنندگی گاهی اوقات به دلیل ماهیت فیلم ها وارد این حوزه هم شده است.

هموطن: هرچند موضوع بحث ما در این گفت وگو درباره فیلم «امروز» است، اما سوال  و جواب ها ما را به نگاه او به زندگی و هنر نزدیک تر می کند.

  همکاری شما با آقای میرکریمی در فیلم «امروز» چطور شکل گرفت؟

آقای میرکریمی طبق روال، کاری را شروع کرده بودند و قرار هم نبود من در این فیلم بازی کنم. حتی خانم سهیلا گلستانی قبل از من برای این کار انتخاب شده بودند و شاید نظر آقای میرکریمی فردی جوان تر یا شخصی دیگر برای نقش یونس بود.

تا به زمانی رسید که نریشن انیمیشن «چمران» ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﺮداﻧﯽ ﺳﯿﺪرﺿﺎ ﻣﯿﺮﮐﺮﯾﻤﯽ را می گفتم که روایتی از زندگی شهید دکتر مصطفی چمران بود. متوجه شدم آقای میرکریمی درگیر انتخاب بازیگر برای نقش یونس برای فیلم داستانی هستند. به دلیل ارادتی که به ایشان داشتم و دارم، به آقای میرکریمی پیشنهاد کردم اگر بتوانم کمکی کنم، خوشحال می شوم چنین کاری کنم، چون در حال حاضر بیکار هستم.

ایشان هم گفت برای این نقش به شما فکر کرده  بودم، اما نمی دانم با سن وسال نقش جور درمی آیید یا نه. به ایشان گفتم حتی حاضرم تست بدهم تا خیالتان راحت شود. قصدم فقط کمک به ایشان بود. همین پیشنهاد برای ایشان خوشایند بود و حتی شاید می خواست این حرف را بزند اما نمی توانست. فیلمنامه را خواندم و قصه را واقعا دوست داشتم. روال معمول کار طی شد و وقتی درگیری ذهنی ایشان تمام شد، کار را شروع کردیم.

  نکته ای که در مورد شما گفته می شود، این است که جدا از مهم بودن نقش، ارتباط و احترام متقابل میان کارگردان و بازیگر برایتان نقش تعیین کننده ای دارد. منتها با توجه به اینکه جزو بهترین بازیگران سینمای ایران طی این سال ها هستید، در فیلم «امروز» انعطاف داشتید و پیشنهاد تست گرفتن دادید. یعنی احترام متقابل تا این حد روی انتخاب شما موثر است؟!

صددرصد موثر است. تا به حال نشده برای فیلمی از من تست گریم بگیرند تا ببینند به آن نقش نزدیک هستم یا نه. بعضی اوقات از پیشنهادهایی که به من می شود و فیلمنامه هایی که مجبور به خواندنشان هستم سرسام می گیرم!

همیشه گفته ام عطش برای کارکردن به هر قیمتی ندارم و کاری که به من پیشنهاد می شود باید چنگی به دل من بزند تا برای آن ترغیب شوم. در مورد آقای میرکریمی باید بگویم، مقطعی که دبیر یازدهمین جشن «خانه سینما» بودم، رفاقتمان نزدیک  تر شد و دیدارهایی با هم داشتیم. وقتی ایشان انیمیشن «چمران» را به من پیشنهاد کرد با جان و دل پذیرفتم که در کار ایشان همکاری کنم؛ چون دیدم سبک و سیاقی که کار می کنند از کارهای دیگران متفاوت تر است و فکرکردم فرصت مناسبی است ادای دینی به شهید چمران داشته باشم. بنابراین با گفتن نریشن که نمادی از گویش شهید چمران بود، احساس خوبی پیدا کردم. آنجا هم به پاس احترام متقابل خیلی راحت این کار را پذیرفتم. اعتماد و حرمت متقابل باعث شد بدون مکث کار را در این پروژه قبول کنم.

حتی به دلیل وسواس آقای میرکریمی چندبار این کار را تکرار و استقبال کردم چون نفس کار مهم تر بود. تا به حال در زندگی ام در سینما (از سال 1362) به کسی نگفته ام که برایم نقشی در نظر بگیرد. چون اگر بگویم آن روز، روز مرگ من است. هیچ گاه نه به دفتر کسی رفته ام و نه کسی من را به جایی معرفی کرده است. من روی صحنه کشف شده ام. همیشه سینما به دنبال من آمده و هیچ گاه خودم به دنبال سینما نرفته ام. چون مناسبات سینما را می دانم که تا چه حد نابسامان است.

اصلا علاقه ای به بازی کردن در سینما ندارم، نه اینکه نخواهم بازیگر باشم، این حرفه عشق من است و به عشق سینما زنده ام. اما در چند سال اخیر واقعا مناسبات سینما به جایی کشیده شد که حاضر نیستم به هر قیمتی در سینما کار کنم. تا به حال به کسی در سینما باج نداده ام و نمی دهم. اما در کار آقای میرکریمی دیدم آنقدر درگیر انتخاب بازیگر نقش یونس است که خودم پیشنهاد دادم. در بدو امر ایشان دنبال فردی بود که کمتر شناخته شده باشد. انگار من ذهن ایشان را ناخودآگاه خوانده باشم و گفتم همیشه از من خواسته اند که بازی کنم و هیچ گاه خودم پیشنهاد نداده ام. اگر کاری هست که بتوانم، انجام می دهم تا ذهن شما خلاص شود حتی حاضر هستم تست گریم بزنم.

   در این چندسال اخیر چیدمان اتفاقات به گونه ای بوده که باعث شده شما به برخی مسایل پشت پرده اشاره کنید. واکنش های شما سوالاتی را مطرح کرد؛ از جمله اینکه چه اتفاقاتی افتاده که امروز شاهد سربازشدن زخم های کهنه هستیم؟

به هرحال این اتفاقات بی تاثیر از شرایط اجتماعی نبوده و نیست. طی هشت سال اتفاقاتی در خارج و داخل کشور افتاده است؛ وارد اتفافات خارج نمی شوم ولی در داخل برخی مسایل باعث شد افراد احساس کردند زیر پایشان در حال خالی شدن است و مهم تر اینکه حقشان تضییع شده است. گاهی اوقات افراد هویت خودشان را گم کردند؛ اتفاقاتی همچون بسته شدن «خانه سینما»، دودستگی ها و چنددستگی ها که میان سینماگران ایجاد شد به طوری که به جان هم افتادند.

مثلا واکنش هایی را از کسانی که قبلا با آنها کار کردم دیدم و گفتم شاید اصلشان همین بوده و شرایط نابسامان، رگه اصلی و پنهانی آنها را آشکار کرده است. البته ادعا ندارم که صاحب یا بزرگ سینما هستم، هنوز در حال تجربه ام؛ اما یک چیز را یاد گرفته ام که شاید ناشی از غرورم است یا زیستگاهی که در آن بزرگ شده ام. بارها هم گفته ام که تربیت  شده دهه 40 و کسانی هستم که آنها به من یاد دادند، حرف آدم، همانی است که از دل برمی آید. به همین دلیل من حرفم را عوض نمی کنم. با توجه به شرایط تغییررنگ نخواهم داد. شرایط باعث نمی شود که صحبت ها و مواضعم تغییر کند. یکی از معضلاتی که الان در سینمای ما وجود دارد که به نظرم فیلم «امروز» چوب آن را خورده، همین رنگ عوض شدن هاست.

  تحلیل شما از نادیده گرفته شدن فیلم «امروز» در جشنواره فیلم فجر چیست؟

 می توانم در این مورد مصداق بیاورم. یکی از اعضای محترم هیات انتخاب جشنواره که قبلا با ایشان در فیلمی همکاری کرده بودم، گفته است چه شده که پرویز پرستویی از این فیلم به آن فیلم می رود؟! حال سوال من این است زمانی که دوسال کوهپیمایی می کردم و یک نفر حال من را نپرسید، شما کجا بودید؟ همان زمان شایع کردند که بازیگری را رها کردم و در حال کشاورزی هستم! در حالی که من در حال لذت بردن از زندگی بودم. با ایشان تماس گرفتم، خودم را که معرفی کردم، ایشان گفتند شنیده ام امسال پرکار شده اید؟ با صراحت گفتم حالا شما چرا ناراحت شدید؟ گفتم دوسال که کار نمی کردم، کجا بودید؟ پس با همین نگاه فیلم ها را انتخاب می کنید؟!

  شما که در جشنواره امسال در سه فیلم بیشتر حضور نداشتید؛ «میهمان داریم»، «امروز» و «بیداری در سه روز» که فیلم آخر در بخش «هنر و تجربه» حضور داشت و خیلی هم دیده نشد!

خب به نظر برخی ها پرکار به نظر رسیدم!

  با این حال به نظر شما حواشی فیلم ها در انتخاب های برخی تاثیرگذار است؟

لابد ایشان فیلم ها را این طور انتخاب می کند! یادم می آید در یکی از دوره های جشنواره فیلم فجر عضو هیات داوری بودم و آقایان مجیدی، یشایایی، جمشید ارجمند، مرحوم بابک بیات و مرحوم نعمت حقیقی نیز حضور داشتند. در آن جلسه پیشنهاد دادم فیلم ها را بدون تیتراژ نشان بدهند؛ چرا باید فکر کنیم عوامل فیلم امثال ایرج قادری زحمت نمی کشند یا بازیگران و دست اندرکاران فنی شان خوب نیستند؟ این نوع نگاه خیلی ظالمانه است. فیلم ها را بدون تیتراژ ببینیم، بعد نگاه کنیم که فیلم متعلق به کیست.

حتی عهد بستیم که در سینمافرهنگ هرکسی جداگانه بنشیند و فیلم ببیند. اینکه همه هنگام فیلم دیدن در مورد فیلم نظر بدهند، باعث می شود ذهنیت منفی در مورد فیلم به وجود بیاید و همه موضع بگیرند. خب ما در چنین سینمایی کار می کنیم. ولی در چندسال اخیر چه اتفاقی افتاد؟ به طوری که تماشاچی هم به نوعی عصیان زده شده و به راحتی به سینما نمی آید، البته خوشبختانه این روزها وضع سینما دارد بهتر می شود ولی باید بپذیریم که آن چندسال تاثیر سوء خودش را گذاشت.

چون پیش از اینها تماشاچی ما پیگیر فیلم های ایرانی بوده ولی ما متاسفانه فیلم های غیرقابل قبولی ساخته ایم و آنها را تارانده  ایم. چون آنها همان تماشاچی هایی بودند که زمستان صف می بستند، ضمن اینکه الان با نسل آگاهی از تماشاگران روبه رو هستیم. مطمئنا در کار ما مشکل وجود دارد که نیازهای آنها را برآورده نکرده ایم. اما این گفته به آن معنی نیست که چون خودم در فیلم «امروز» بازی کردم، بگویم به این فیلم توجه شود. من به دلیل فیلمبرداری سرصحنه فیلمی بودم و نتوانستم فیلم را در جشنواره فیلم فجر ببینم.

اما تازگی در اکران خصوصی در تالار شمس فیلم را در یک سالن خوب دیدم و متوجه شدم، اگر منتقدان یک مقدار در دیدن آن صبوری به خرج می دادند و دایما نمی گفتند ریتم فیلم کند است، بهتر درک می شد. حالا چرا ریتم فیلم کند است؟ چون این فیلم عین خود زندگی است. شاید خیلی  وقت ها حتی وقتی میهمان هم دعوت می کنیم، حوصله صحبت کردن با او را هم نداشته باشیم. به نظرم فیلم «امروز» حرف روز ماست. با این فیلم می توان آدم ها را دعوت کرد تا همدیگر را ببینیم و به هم توجه کنیم.

  برای اینکه احتیاج داریم مقداری سکوت کنیم تا بهتر ببینیم و بشنویم. چون شنیدن و دیدن هم یاد گرفتنی است؟

بله. با سکوت هم می توان حرف زد. اتفاقا برای من جذابیت فیلم همین حرف نزدنش بود. حساب کنید یک راننده تاکسی از صبح تا شب مسافرکشی می کند و خسته می شود و در این مدت همه طیف آدم ها و نمونه های بسیاری از مشاغل، مسافران این تاکسی هستند. اگر یک دوربین یا ضبط در این تاکسی بگذارید، می توانید شرایط جامعه را بررسی کنید. ما به این داستان ها گوش می دهیم و حال یک دختر بخت برگشته که آنطور هراسان خودش را به داخل تاکسی می اندازد. اما پرسیده می شود که آیا همه راننده تاکسی ها اینطور هستند؟ خب اگر هم نیستند، باید باشند. نمی خواهیم مدام شعار بدهیم و بگوییم هستند. اتفاقا رسالت و وظیفه هنر این است که اینطور افکار را اشاعه دهد.

  شاید چون به قضاوت کردن عادت کرده ایم، توقع این است که شخصیت مرد فیلم هم باید آن زن را قضاوت کند؟

بله. اما مرد او را قضاوت نمی کند و تا انتها با زن پیش می رود. حتی سیلی می خورد، کتک می خورد اما حرف نمی زند. یک جا هم تصمیم می گیرد که فرار کند. صحنه ای از فیلم به پرستاری که در بیمارستان است پول می دهد و از مسیر دیگری فرار می کند. اما بعدا در تاکسی از طریق تلفن مددکار متوجه می شود که همسرش رفته و زن بی پناه است. آنجاست که یونس وجدانش به درد می آید و برمی  گردد.

یکباره زن سوار بر ویلچر انتهای راهروی بیمارستان می بیند که مرد دوباره برگشته و پای تمام چیزها هم می ایستد. متاسفانه ما فقط یک مهر برداشته ایم و به پیشانی افراد می زنیم. مثلا اگر چهارنفر در سینما با هم کار می کنند هزارجور قضاوت می کنیم که چرا اینها مدام با هم کار می کنند؟ در تمام دنیا رایج است که هرکسی به دنبال تیم خودش است و مشکلی در این مورد وجود ندارد.

خوشبختانه تاریخ نشان داده افرادی که تفکرات منفی و کوته نظرانه دارند ایزوله شده و به کنار خواهند رفت. منتها عادت کرده ایم قضاوت های نادرست و ناجوانمردانه کنیم. به نظرم فیلم «امروز» به خاطر آقای میرکریمی و افرادی که در آن بازی کردند دیده نشد. در این مدت شاهد بودیم که برخی از منتقدان اشک کیومرث پوراحمد را درآوردند و با آقای مهرجویی رفتارهای بدی کردند. این فیلمسازان شاید فیلمشان مشکل داشته باشد، اما این نوع نحوه برخورد با آنها درست نبود و متعلق به جامعه فرهنگی ما نیست.

الان با وجود مسایل مختلف در جامعه فرهنگی، فیلم ساختن، جذب سرمایه، تهیه فیلم و جمع کردن عوامل و... آنقدر سخت است که اگر فیلم ها هم ناجوانمردانه و غیرواقعی قضاوت شوند در صورت اکران لطمات زیادی خواهند خورد. همیشه وقتی می خواهم فیلمی را ببینم اگر در آن هم بازی کرده باشم خودم را کنار می کشم و به عنوان یک تماشاچی نگاه می کنم. فیلم «امروز» به نظرم فیلم شریفی است و حرفش همانند آتش زیر خاکستر است که می گوید افراد جامعه ما به هم کمک نمی کنند و یکدیگر را نمی بینند و فقط از کنار هم رد می شوند. اگر هم کمک می کنند با امتیازگرفتن و توقع این کار را انجام می دهند.

اما چطور می شود کسی مثل یونس، تک وتنها پای همه مسایل این زن می  ایستد و هرازگاهی با خانواده اش هم در تماس است و آنها را از نگرانی خارج می کند. به راننده دوم هم پول می دهد و می گوید برو تو الان درس داری. خودش را در مخمصه می اندازد. این افراد در جامعه ما وجود دارند. خیلی از این افراد را من خودم با چشمانم دیده ام. خودم برای اعزام جانباز به آلمان (ناصر افشاری) خیلی تحت فشار قرار گرفتم و نهادهای مرتبط که باید این کمک را به ما می کردند، هیچ کاری انجام ندادند.

ایشان سابقه 75 عمل جراحی و دو سرطان داشت، چهار خانه فروخته و مدت 250 ماه بستری شده بود. مثل فیلم «امروز» ایشان هم در جبهه به شکل دیگری ماسکش را به دیگری داده بود، در حالی که می توانست این کار را نکند. از خودش گذشته بود و می خواست که دیگری زنده باشد. ولی الان خودش دچار این مخمصه است.

بعد در این مورد که حرف زدم، درباره من گفتند دفاع تمام قد پرستویی از دکتر قالیباف! من از روز اول که بازیگری را شروع کرده ام، برای هنرپیشه شدن نیامدم. می خواهم بدانم چطور می توانم انسان باشم؟ وقتی کاری می کنم می بینم چه جمله ای به من اضافه می کند. اول به این فکر می کنم که چه اتفاقی برای خودم می  افتد.

به دنبال پیداکردن خودم در زندگی و بازیگری هستم و می خواهم نگاهم را عوض و این نگاه را در جامعه جاری کنم. نه اینکه جلو دوربین انسان مشت گره کرده ای باشم و در زندگی روزمره ام بویی از جوانمردی نبرده باشم. یک کارگردان تا این حد زحمت کشیده و فیلمی را ساخته و قبل از اینکه با تامل این فیلم را نگاه کنیم، اولین کارمان این است که چطور می توانیم او را تخطئه کنیم!

   فکر کنم نقد شما به برخی از منتقدان است؟

بله. اینطور است که نمی توانیم همه چیز را سر جای خودش قرار دهیم. از روی بغض قضاوت می کنیم. درگذشته یکی از هم  وغم هایم در تئاتر و سینما این بود که ببینم اولین نقد را چه کسی در مورد کارم می نویسد و آیا نمره قبولی گرفته ام یا نه تا بتوانم مشکلات کارم را مرتفع کنم. اما الان اصلا  گیر نقد نیستم. چون می دانم متاسفانه برخی از نقد ها آلوده شده است.

  نکته ای که به آن اشاره کردید نقش اجتماعی هنرمند و تاثیرش روی جامعه را مطرح می کند که خیلی جاها نادیده گرفته می شود. آیا یکی از دغدغه های شما هم این است که بتوانید نقش اجتماعی داشته باشید؟

صددرصد. به خدای احد و واحد به این دلیل بازیگر نشده ام که مرا ببینند و پز بدهم.

  به دغدغه های شما در کتاب زندگینامه تان «ستاره‎ بی‎نقاب- من پرویز پرستویی» به تفصیل پرداخته شده. این کتاب هم در همان مسیر فکری شما که آگاهی بخش است، به چاپ رسیده است؟

بله. در همان کتاب، سوالی که شاید بشود از همه عوامل هنر کرد مطرح می شود؛ اینکه که چه چیزی تو را وسوسه کرد بازیگر شوی؟ آیا می خواستی جای فلان هنرپیشه باشی؟ سال هاست می شنوم که فلانی چرا و چطور وارد سینما شده است؟ اگر ریا نباشد می گویم درد بود که باعث شد به سمت بازیگری بیایم.

احساس کردم در من بغضی فروخورده شکل گرفته و بهترین ابزاری که می تواند من را رها و تخلیه کند بازیگری است. اول هم روی خودم کار کردم. بعد دیدم تاثیرات متقابلی وجود دارد و این ارتباط با همذات پنداری مخاطب می تواند شکل کاملی بگیرد. ما کنار هم در جایی زندگی می کنیم که روزمرگی هایمان شباهت های زیادی دارد. تا الان هم دنبال حرف های مشترک هستم که بتوان آنها را انعکاس داد.

  البته به نظر می رسد در فضای امروز حرف شما خیلی قابل لمس نیست. شاید عده ای در بدو امر به سمت سینما می آیند تا معروف شوند و به این فکر می کنند که پول خوبی در این حوزه وجود دارد؛ البته منظورم بعضی هاست و نه همه!

شاید در مورد برخی اینگونه باشد ولی هدف من این نبوده و نیست. با این حال برخی فکر می کنند که جایشان را گرفته ام! همه دوستان می دانند که نه تنها جای کسی را نگرفته ام، بلکه برای خیلی ها هم جا باز کرده ام. شاید نادرترین فردی هستم که نقشی به من پیشنهاد شده و گفته ام به درد فلان آقا می خورد. تازه الان خیلی ها خدا را شکر از من پرکارتر هستند.

اصلا سینما آنقدر بی رحم است که کسی نمی تواند جای کسی دیگر را بگیرد.

  کتاب زندگینامه شما که حاصل 40سال تلاش و کوششتان بود، امسال منتشر شد؛ اما مشکل کتاب قیمت بالایش است، مخصوصا برای کسانی که واقعا عاشق سینما و طالب این کتابند، مبلغ 99 هزار تومان زیاد است. علت گران بودن این کتاب چیست؟

من در این کار ذی نفع نیستم. منتها حدود 10، 12 سال طول کشید تا کتاب چاپ شود و خیلی برای چاپ آن هزینه شده است.

  چرا این قدر زمان بُرد؟

در ابتدا آقای امید روحانی کارها را پیگیری می کرد و ایشان به خاطر مشکلات و دغدغه هایشان کار را رها کرد و چون من از اول مایل به چاپ آن نبودم دنباله کار را دیگر نگرفتم. به فکر این بودم کسانی که پیشکسوت هستند باید کتاب داشته باشند، نه من. اما دو مساله من را به این کار ترغیب کرد؛ یکی علاقه مندان به بازیگری که در طول روز با خیلی هایشان برخورد می کنم. گفتم اگر این کتاب چاپ شود علاقه مند به این هنر ، این کتاب را خواهد خواند. ضمن اینکه فکر کردم من به نمایندگی از کل بازیگران ایران حرفی را بزنم که برای جوانان علاقه مند کتابی مرجع باشد. کسانی که به بازیگری علاقه مند هستند با خواندن این کتاب به یک نتیجه کلی خواهند رسید.

آنها یا دنبال بازیگری می روند یا نمی روند. حد وسطی ندارد. مورد دوم هم اینکه فکر کردم کسانی که به سینما علاقه مندند و قرار نیست وارد این حیطه شوند ولی تماشاگر حرفه ای سینما هستند و چند کار از من دیده اند و بخواهند این کتاب را بخوانند متوجه می شوند که گریاندن و خنداندن آدم ها واقعا کار سختی است، البته نه گریاندن و خنداندنی که امروز رایج شده و به سخره گرفتن افراد است.

بله، من هم قبول دارم که قیمت کتاب خیلی بالاست و خیلی ها می خواهند این کتاب را بخرند اما نمی توانند. چون کتاب پکیج خاصی دارد؛ یک عدد DVD تصویری یک ساعت و نیمه که آقای کارن همایونفر موسیقی آن را ساخته و من هم کارنامه هنری ام را با صدای خودم گفته ام. در مجموع اگر بخواهیم به دلیل کارهایی که انجام شده در نظر بگیریم کتاب گران نیست. اما درک می کنیم که برای خریداران این قیمت بالاست. در این مورد با آقای عزیزی، مدیریت انتشارات توفیق آفرین که بانی این کار بودند صحبت کردیم و به این نتیجه رسیدیم که شاید بتوان با یک جلد شومیز کتاب را ارزان تر ارایه کرد.

  در واقع با خواندن کتاب فرصت انتخاب برای مخاطبان به وجود می آید. چندی پیش در تلویزیون برنامه ای دیدم که از کسی پرسیدند چرا می خواهی بازیگر شوی؟ گفت چون توانایی دارم و توانایی اش این بود که می توانست صدای خروس دربیاورد! متاسفانه برخی نمی دانند که بازیگری تحلیل روانی و شخصیتی انسان هاست و به نظرم خواندن کتاب شما باعث می شود واقع بینانه به بازیگری نگاه کنیم...

کاملا. دوست دارم مخاطبان این کار بدانند که بازیگری واقعا کار سختی است.

   تمایل ندارید در مورد پروژه «چ» صحبت کنید؟

خیر. چون پروژه ای است که تمام شده. پیشنهادی شد و شرایط برای کار من مهیا نبود و کار نکردم. ضمن اینکه متاسفانه از صحبت های من سوءبرداشت هایی شد که دلم نمی خواهد گذشته را شخم بزنم.

  در مورد شخصیت یونس در فیلم «امروز» می توان به این نتیجه رسید که به لحاظ تاثیر روانی که روی تماشاگر می گذارد، بازیگر از همان ابتدا فکت هایی ارایه می دهد که می خواهد تماشاگر از سطح به عمق وجود او حرکت کند. مثل صدای شما که از انتهای حنجره خارج می شود و انگار صدا از اعماقی شنیده می شود که سال هاست فراموش کرده ایم...

بله. همان حکایت حضرت یونس(ع) است که در دل نهنگ جای گرفته بود. آن صدا هم از همان جا می آید.

  لنگ بودن پای یونس، گذشته و جبهه رفتن او را تداعی می کند. از همین رو ناگزیر است که قدری آرام تر حرکت کند. البته این مورد در یکی، دو کار قبلی تان هم وجود داشته. می خواستم دراین باره نظرتان را بدانم...

عمیق و خسته بودن این فرد در صحبت هایمان با آقای میرکریمی مطرح شده بود. البته من به لحاظ ظاهری قضیه لنگ بودن این فرد را نمی پسندیدم. چون کارهای دیگرم را تداعی می کرد. مثلا در فیلم «دیوانه ای از قفس پرید» یا سریال «رعنا» شخصیت هایی که بازی کردم لنگ بودند. تماشاچی هم معمولا زود قضاوت می کند و می گوید این آدم که همان آدم قبلی است! از آقای میرکریمی خواستم این لنگ بودن را حذف کند. چون ایشان به صراحت هم نمی  خواست بگوید این فرد یکی از همان افراد از جنگ برگشته است، در حالی که واقعا چنین بود اما در حد یک نشانه. اما همین اشاره هم به آن قضیه عمق می داد.

  خب چطور شد که این نشانه باقی ماند؟

 نشانه لنگ زدن در واقع به این دلیل باقی ماند که این فرد از جنگ برگشته است. در موارد دیگر به این تحلیل رسیده بودیم که این فرد قهرمانی خسته است و احساس می کند باید دیگر آرام باشد و سکوت کند. روزگار و شرایط به گونه ای است که او را وادار کرده بیشتر شنونده باشد. مثل کسانی که بیشتر حرف می زنند و عمل نمی کنند، نباشد.

  انگار روزگار به او یک بار دیگر فرصت داده که زندگی کند. حتی درپلان اول فیلم با مسافری که به او ناسزا می گوید، یکی به دو نمی کند و حتی از او کرایه نمی گیرد؟

یا وقتی موتورسوار آینه بغل ماشین را می شکند اهمیت نمی دهد و به نظر می رسد در دنیای دیگر سیر می کند...

  البته به قول شما تماشاگر باید قدری صبوری کند و منتظر اتفاقات پیش روی او بماند...

شاید تصور کنید که این فرد خسته به معنای بریده از جهان است؛ اما نه، در واقع در حال گوش کردن و اتفاقا در حال زندگی است.

ما در طول زندگی مان بیشتر حرف زده ایم. اما همین فرد که مدام سکوت می کند یکباره در عمل، خودش را در جریانی وارد می کند که سخت است و هر کسی خودش را در این موقعیت قرار نمی دهد. مثلا در همان جنایت سعادت آباد تهران، کسی حاضر نشد جلو بیاید و نگذارد قاتل طرف را بکشد. اگرچه آن قاتل باید درنهایت اعدام شود، چون از روی عمد کسی را کشته. اما الان وقتی شما صحنه ای از زدوخورد در خیابان را می بینید، کسی دخالت نمی کند چون این فرهنگ همزیستی و کمک به دیگری در حال منسوخ شدن است. همه می گویند به ما چه مربوط است، من زندگی ام را می کنم و به این کارها، کاری ندارم. اما فردی مانند یونس که در لاک خود فرو رفته یا در دل نهنگ است، در جایی که لازم است از خود واکنش نشان می دهد.

   شاید هم چون در دل نهنگ رفته و تجربه کرده، دنیا را طور دیگری می بیند؟

رفت و آن دنیا را دید و لمس کرد. به نظرم همه افرادی که زندگی می کنند بالاخره یک جا باتریشان تمام می شود و می خواهند بخوابند. خوب است قبل از خواب ابدی و اصلی، کارهایمان را از صبح مرور کنیم. خیلی ها خاطره نویسی می کنند. می نویسند که هرروز چه کرده اند. اما اصل قضیه این است که هرشب از خودمان بپرسیم چه کرده ایم و به خودمان رسیدگی کنیم.

  شما این نوع سکوت را در «پاداش سکوت» هم تجربه کرده بودید. اما نکته جالب این است که یونس با اینکه در جنگ بوده اما الان دیگر مدعی نیست. اتفاقا سعی می کند گوشه نشینی کند و بیشتر از اینکه چیزی طلب کند در فکر کمک کردن است...

به نکته خوبی اشاره کردید. مثلا نمونه آن نوع دیگر در حاج کاظم «آژانس شیشه ای» هم وجود دارد. اما به نظرم شخصی مانند یونس چراغ خاموش این کار را می کند و به آگاهی رسیده است و می گوید قرار نیست بابت کاری که می کنم از کسی چیزی طلب کنم. مثل کسی که اگر در خیابان به یک فقیر کمک می کند تا شب برای چند نفر تعریف می کند و این امتیازگرفتن از عملی است که انجام شده.

ما کاری نمی کنیم که عملمان دیده نشود و حتما تلاش می کنیم همه بفهمند که چه کاری کرده ایم. اما انسان واقعی کسی است که کار نیک انجام می دهد و از کسی هم طلبی ندارد. یونس نمونه کامل این افراد است که با دلش این کار را می کند و پای همه متلک ها هم می ایستد. ما بلد نیستیم به هم کمک کنیم و در صورت کمک هم هزار حرف و حدیث درمی آید. مگر قرار نیست انسان شویم؟ انسان باید به همنوعش کمک کند. آدم ها باید با هم بخندند و با هم شرایط سخت را تقسیم کنند.

در  پلانی که یونس با شبنم مقدمی- سوپروایزر بیمارستان- صحبت می کند، به نوعی تداعی فیلم «به نام پدر» با همین میزانسن بود. آیا این انتخاب عامدانه بود؟

خیر، ناخودآگاه بود. اتفاقا خودم هم به یاد می آورم که گفتم خانم مقدمی در «امروز» هم مثل «به نام پدر»، پزشک است. در «به نام پدر» به دلیل دخترم که روی مین رفته به او مراجعه می کنم و اینجا برای صدیقه عزیزی. البته موقعیت ها، متفاوت بود.

  آیا در «امروز» برای نخستین بار با خانم گلستانی همبازی بودید، یا در فیلم « میهمان داریم»؟

خیر. در فیلم «میهمان داریم». ایشان گزینه اول آقای میرکریمی بودند. در «بیداری برای سه روز» هم با هم همکاری کردیم.

  و همین طور در فیلم « ضد نور». اخیرا هم خانم گلستانی پروانه ساخت اولین فیلم بلند سینمایی خود را دریافت کردند و شما هم تهیه کنندگی کار را به عهده دارید. درست است؟

بله. همین طور است.

   حضور مشترک شما و خانم گلستانی در صحنه سینما، تداعی کننده همکاری هایتان با خانم معتمدآریاست. انگار ایشان فاطمه معتمدآریا شماره دو است با اینکه ایشان سابقه کاری خانم معتمدآریا را ندارند. به نظرتان علت آن چیست؟

مثال خوبی در مورد خانم معتمدآریا زدید. من با ایشان خیلی کار کرده ام. خانم معتمدآریا جزو کسانی هستند که بازیگری برایشان خیلی جدی است. اتفاقاتی در همکاری های ما جدا از رفاقت و دوستی مان افتاده که اگر فاصله مان از هم زیاد باشد کافی است در آن موقعیت نگاهمان به هم بیفتد و ناخودآگاه متوجه می شویم که باید در صحنه چه کنیم. خانم گلستانی هم به نظرم جزو این دسته از بازیگران است.

اگر بخواهیم از بازیگران زن شاخص در سینما نام ببریم که قطعا خانم ها پروانه معصومی، سوسن تسلیمی و معتمدآریا هستند، با قاطعیت می گویم خانم گلستانی هم جزو همان افراد است که بازیگری برایش مهم است. از همان ریشه و تبار است و فقط نسلش متفاوت است. مثلا رویا نونهالی هم جزو چنین کسانی است که تکلیفتان با او روشن است. بازی خانم گلستانی را اولین بار قبل از اینکه ایشان را بشناسم در سریال «وضعیت سفید» دیدم و همین طور فیلم «دماغ» که در آن فیلم خوب درخشید.

در «میهمان داریم» هم دیدم چقدر خوب کار می کند. عین بازی پینگ پنگ که وقتی بازی می کنی، می دانی که برگشت آن چگونه است. بلافاصله بعد از آن کار، کار آقای میرکریمی پیش آمد و در «بیداری برای سه روز» هم با هم همکار بودیم. وقتی شنیدم قرار است 72 ساعت بیدار باشیم دیدم چه موضوع جذابی است.

   در حقیقت انرژی طبیعت کار خودش را کرد؟

کاملا. اخیرا هم در کار همسر ایشان بازی کردیم و از این همکاری خوشحالم. به نظرم جامعه بازیگری ما به این افراد خیلی نیاز دارد و این افراد می توانند شکل بازیگری را سمت وسو بدهند. کسانی که یک سری سریال های مناسبتی بازی می کنند و بعد وارد میهمانی ها و ضیافت هایی می شوند که عکس هایش در سایت ها موجود است، اصلا برایم قابل قبول نیستند. انگار مسیری را انتخاب کرده ایم که از این طریق معروف شویم و به کارهای شخصی خودمان برسیم.

خدا را شکر که خانم معتمدآریا در حال واردشدن دوباره به کار است اما چرا نباید افرادی مانند خانم ها پطروسیان و رویا نونهالی کار کنند. شاید خیلی از ما فقط بازیگر خوبی باشیم اما این کافی نیست. تماشاگر هم متوجه می شود که چه کسی واقعا بازی می کند. افرادی که پاک باخته هستند و ما، از آن دسته افرادی هستیم که می گوییم کسی که به دنبال این حرفه می آید باید یک تخته اش کم باشد. خیلی ها به من می گویند چیزی به سرت خورده، خیلی کار را جدی می گیری.

می گویم چون بازیگری جدی است و نمی توانم کار را جدی نگیرم. مثل کسانی که 80 سال است که کار می کنند و یک تار موی سفید ندارند، آنها کارمند بازیگری هستند. اما ما با افتخار می گوییم که فعله بازیگری هستیم. یعنی باید عرق تنمان دربیاید و از رنج کارمان لذت ببریم. نیامده ایم در سینما که خوشی کنیم. امکان دارد خیلی به خودمان فشار بیاید، اما اگر نتیجه این فشارآمدن به ما، شادی و تخلیه شدن تماشاچی است، برایمان بزرگ ترین نعمت است. با قاطعیت می گویم افتخار می کنم با خانم گلستانی آشنا شدم و امیدوارم این نسل تعدادشان زیاد شود.

   در صحنه ای از فیلم «امروز» که در فضای بیمارستان می گذرد، به خانم مقدمی فقط نگاه می کنید. این نگاه عجیب است. می توان در نگاه شما تمام گذشته یونس را دید؛ اینکه به جنگ رفته و چه سختی هایی کشیده. این نگاه از کجا می آید؟

بخشی از این نگاه به خود من برمی گردد چون سعی کرده ام در زندگی ام خوب نگاه کنم.

   اما این نگاه آنقدر عمیق بود که اصلا نیازی به گفتن دیالوگ بعدی هم نبود؟

از زمانی که خودم را شناختم و بعد هم زمانی که وارد عرصه هنر شدم، به نظرم عنصر مهمی که وجود دارد، نگاه است.

نمی شود به نگاه کم عمق تکنیک داد. همیشه به دوستان علاقه مند می گویم درست است آموزش بازیگری به کتاب و مباحث تئوریک نیاز دارد، اما چیزی که می تواند بازیگر را موفق کند این است که وقتی از در خانه اش بیرون آمد حق ندارد که نبیند. همین الان هم همین طور است. اگر نگاه تقویت شود و با دردهای جامعه آشنا شوید و طیف ها و شکل های مختلف را در جامعه ببینید، در عمق جانتان نفوذ می کند.

گاهی برخی دوستان به مزاح به من می گویند این طور نگاه نکن، فکر می کنند تو چشم چرانی! می گویم نگاه من باید این طور باشد که چیزی از زیر نگاهم نگذرد و گم نشود. وظیفه من نگاه کردن است. خداوند این چشم را به همه داده اما به قول خانم ژاله علو که خدا حفظشان کند، بعضی  نگاه ها پشت ندارد. این پشت از تجربه زندگی می آید.

اینکه تو کجا را و چقدر نگاه کرده ای. اگر نگاه کرده باشی در موقعیتی که قرار می گیری می دانی چطور نگاه کنی. در موقعیت یونس که قرار بگیری که هشت سال جنگیده و الان راننده تاکسی است و نمی خواهد پستی داشته باشد الان در شهر راه افتاده و کار می کند. اشکالی نمی بیند که آینه اش شکست، منتها مهم است که دلش صاف باشد.

حال در این موقعیت قرار می گیرد و خودش و خدا می داند که از یک زن بی پناه حمایت می کند و متلک هایی هم می شنود و در قبال این متلک ها رو به سوپروایزر می گوید تو دنبال چه هستی؟ اینها دردی است که به حقیربودن این افراد نگاه می کند.

  همکاری با آقای میرکریمی چطور بود؟

خیلی دلچسب بود.

 آیا مایل هستید دوباره با هم کار کنید؟

باید دید در آینده چه پیش می آید. اما ایشان جزو کسانی اند که با اشتیاق سر کارشان  رفتم. چون میان ما همفکری وجود داشت و از اول چیزی را برای خودش نبسته بود.

 مسعود نجفی فیلمی با حضور شما ساخته و قرار است به زودی این کار وارد شبکه ویدیویی شود. نظرتان درباره این فیلم چیست؟

این فیلم مربوط به اعزام همان شخص جانباز به آلمان است. کار تاثیرگذاری است و از ایشان هم ممنونم که با من همراه شد. قرار نبود این کار به صورت فیلم درآید. در هفته دفاع مقدس خواستند با من مصاحبه کنند که من پیشنهاد دادم خود این فرد را ببینند و مراحل اعزام ایشان به صورت فیلم درآمد و از این کار راضی هستم.

  «امروز» در کارنامه هنریتان در چه جایگاهی قرار دارد؟

فیلم را خیلی دوست دارم و به نظرم فیلم بسیار عمیق و تاثیرگذاری است. از بازی در این فیلم، پشیمان نیستم.

منبع خبر: شرق

جدید ترین مطالب سایت