فروش ویژه اسلایسر هندوانه

هم اکنون این محصول با 65 درصد تخفیف عرضه شده است

فقط 10000 تومان 

خرید اینترنتی

جایی که کیسه‌ کش و لنگی با هم رفیقند!

پیرمرد لاغر کوتاه قدی که جز نقش محوی زیر لباس هایی گشاد، از آن نمانده و تا پیش از آن، رو ترش کرده بود و حرف نمی زد، با سرزنش درآمد که «قدیم  از ساعت 4 صبح مردم اینجا صف می کشیدند و اگر در را دیر باز می کردی از جا می کندند که "آی نمازمان قضا شد بیا در را باز کن"؛ الان چه؟»

خبرگزاری ایسنا: پیرمرد لاغر کوتاه قدی که جز نقش محوی زیر لباس هایی گشاد، از آن نمانده و تا پیش از آن، رو ترش کرده بود و حرف نمی زد، با سرزنش درآمد که «قدیم  از ساعت 4 صبح مردم اینجا صف می کشیدند و اگر در را دیر باز می کردی از جا می کندند که "آی نمازمان قضا شد بیا در را باز کن"؛ الان چه؟»

جایی که کیسه‌ کش و لنگی با هم رفیقند!

لب هایش می لرزید؛ انگار که می خواست سکوت کند اما در مقابل آنچه به گفتنش واداشته بود توان ایستادن نداشت. کمی به جرأت آمده بود. انگشت شَست و اشاره اش را به هم مالید و گفت: «الان، پول حرف اول را می زند؛ پول». روی اش را که برگرداند و رفت، «حاج آقا آیت» - دلاک گرمابه - انگار که آبرویی را از دست رفته می دید، چشمکی زد و لبش را گزید که «حرف هایش را جدی نگیر؛ عصبانی است. خب الان همه خانه ها حمام دارند. نمی شود گفت که چون صبح زود کسی اینجا نمی آید پس هیچکس نماز صبح نمی خواند». این را گفت اما در دلش چیز دیگری هم گذشت شبیه حرف های پیرمرد.

تا 20 سال پیش، کمتر یا بیشتر، از صبح خروس خوان تا بوق سگ مشتری داشت. مردم صف می کشیدند تا تنی بشویند به کیسه و لیف و تاس و تشت و سفیدآب و آینه و سنگ پا و لُنگ و لَگن. مردانه و زنانه اش جدا، هریک به نحوی و نوعی. مردان قبل از طلوع آفتاب تا ساعتی پس از آن حمام می کردند و از آن پس تا ظهر و بعدازظهر حمام برای زنان بود و باز شبها، برای مردان. بچه ها هم دو دسته بودند. وقت حمام که می شد عده ای گل از گلشان می شکفت و جمعی هم که یاد کیسه کشیدن ها می افتادند عزا می گرفتند. بازار نوشابه های سرد و تگری، داغ داغ بود، کیسه کش و لنگی با هم رفیق بودند و مشت ومال «دلاک»ها به راه.

حالا از هیچ یک اثری نیست. فریاد ممتد دلاک که صدا می زد «خُشک!»، در گلو خشکیده است.

از 1400 گرمابه در تهران قدیم، حالا کمتر از یک دهمش مانده؛ چیزی حدود 120 تا. از این ها هم چندتایی به سلک آثار باستانی درآمده، مابقی خراب شده و جایش چیز دیگر نشسته؛ مثل آپارتمان و پاساژ و استخر و... . از طرفی، برخی، از حمام های عمومی و خزینه ایده گرفته اند و حمام های سنتی اما لوکس راه اندازی کرده اند اما نه برای کسانی که حمام ندارند.

گرمابه نوریان

بالاتر از انقلاب ابتدای کوچه ای، ساختمانی به سیمان سفید یک دست شده؛ گرمابه «نوریان». پشت در ورودی اتاقکی به اندازه یک نفر مرد مسنی نشسته بود. انگار که خواب باشد، سرش رو به زمین افتاده بود. در چند ردیف حوله و صابون و کیسه و ... مرتب چیده و چند برگه روی شیشه اتاقک چسابنده بود؛ «هزینه استحمام ابتدا اخذ می شود»، «لطفاً نظافت را رعایت فرمایید»، «لطفا از شستن لباس خودداری کنید». تابلوی کوچکی از تمثال حضرت علی(ع) هم روی دیوار نصب شده بود. صدای باز شدن در را که شنید لحظه ای پرید و به خود آمد. برگه مربع شکل کوچکی را برداشت که روی آن عدد 11 نوشته بود. برگه را پیش آورد و پرسید: «چیزی هم می خواهید؟ حوله، صابون...؟»

جایی که کیسه‌ کش و لنگی با هم رفیقند!

- نه! فقط چند سوال درباره گرمابه تان...

با حالتی از ناراحتی و ناامیدی جواب داد: صاحبش نیست.

- فقط چند سوال کوتاه...

گفتم صاحبش نیست.

- می شود لااقل یک نگاهی به حمام انداخت؟

چه می خواهی ببینی؟! برو ببین...

راهرویی طولانی با سقفی بلند. دیواره ها از کاشی های سفیدِ کوچکِ کنار هم نشسته و زمین از موزائیک های پولکی قدیمی پوشیده بود. ابتدای راهرو چند صندلیِ انتظار به رنگ خاکستری کنار هم ردیف شده بود. در طول راهرو در دو طرف، 19 حمام قرار گرفته بود. هریک از حمام ها به دو بخش تقسیم می شد؛ رختکن و محل آب گرفتن و در هرکدام سکویی بود. با سقفی گنبدی شکل و پنجره کوچکی رو به آسمان که نور آفتاب به داخل بتابد. در هر یک رخت آویز و تشتی هم بود. دوش ها پوسیده و آهک گرفته. چند نفری مشغول حمام کردن بودند.

صدای چک چک مداوم آب در راهرو می پیچید. صدای کشیده شدن پایی روی موزائیک های پولکی تند و تند نزدیک می شد. مردِ مسن گویی که امیدی دوباره یافته باشد، پیش آمد و شروع کرد به حرف زدن. دست  راستش می لرزید و با حالت خمیده ای رو به جلو، ایستاده بود. کلمات را سریع اما بریده بریده می گفت و گاه خسته می شد. لحظه ای باز ایستاد، گویی با خودش می گفت: «امید بیهوده ای است. قرار نیست چیزی عوض شود.» اما این بار خودش آغازگر بود و باید تا پایان ادامه می داد:

«اینجا را پدربزرگم سال 1332 راه انداخت بعد از آن پدرم به دست گرفت و من هم تقریباً 30 40 سالی می شود اینجایم... (هدفمندی) یارانه ها که اجرا شد پول آب و گاز بالا رفت اما نرخ ما عوض نشد؛ لااقل به اندازه ای که آب و برق و گاز گران شد، تغییر نکرد.»

- مشتری دارید؟

اگر کارگری و سربازی رد شود یا مسافری.

- نرخ تان چقدر است؟

5 هزار تومان.

رختکن را نشان داد. کمدهای چوبیِ کوچک کنار هم قرار گرفته بودند. چندتایی را از وسایل خودش پر کرده بود. چاله آب سرد را که به خزینه و حمام عمومی می خورد هم پوشانده بود. با حالتی از روی استیصال پرسید: «می شود کاری کرد؟ یک روزی کار ما خیلی رونق داشت.»

گرمابه خسروی

چند کوچه بالاتر. داخل گرمابه دیگری مردی سالخورده و چاق با صورتی تیغانده و موهای رنگ کرده به سیاهی زاغ. بی اعتنا به کاغذ چروکیده بالای سرش، «لطفا سیگار نکشید»، سیگاری روشن کرده بود و تسبیح را به دست می چرخاند. روی دیوار کناری اش رو به در بیرون تمثالی از حضرت علی(ع) نصب شده بود. بی نگاه، به سلامِ بی صدایی جواب داد.

جایی که کیسه‌ کش و لنگی با هم رفیقند!

- چند سوال راجع به گرمابه تان داشتم؟

جوابش آشنا بود: صاحبش نیست.

- می شود نگاهی به حمام بیندازم؟

با حرکت کوتاه سر به داخل حمام موافقتش را نشان داد. شبیه گرمابه قبل کمی کوچکتر و کاشی های سفید چرکین تر. یک نفر در حال حمام کردن بود و مرد جوان مو بوری که صورت سرخ و سوخته اش نشان از آفتاب مزرعه داشت، بیرون آمد. 5 هزار تومانی به صاحب حمام داد و رفت.

- اوضاع چطور است؟

پیرمرد بی آنکه به یاد داشته باشد که گفته  بود صاحب حمام نیست، جواب داد: اوضاع؟! کو کوزه گر و کوزه خر و کوزه فروش...؟! اینجا در طرح دانشگاه تهران است. منتظریم بیایند خراب کنند و ما هم ورمالیم و برویم. خنده من از گریه غم انگیزتر است.

آهی کشید و ادامه مصرع پیش را خواند: کارم از گریه گذشته، به آن می خندم

به خنده کنایه آمیزی گفت: هه... ساعتی 5 تومان! بعد یارو یک ساک لباس هم می آورد و شروع می کند به شستن. حرف هم می زنی، بهشان بر می خورد. اوضاع؟!

پیرمرد استخوان درشتی که مقابل در رو به بیرون روی چارپایه نشسته بود و گردنبندی به گردن داشت، گفت: پول ناهار که هیچ، پول صبحانه هم در نمی آید؛ نمی صرفد.

صاحب حمام از پشت میز بلند شده بود و کنار در ورودی به دیوار تکیه داده بود. آمد و رفت خیابان را تماشا می کرد. گفت: یک بشکه آب مصرف می کنند، آن وقت پولی که می دهند به اندازه پول خرید دو تا آب معدنی هم نیست. منتظریم بیایند خراب کنند و ما هم برویم پی کارمان.

گرمابه شاه  خراسان

صدای تلوزیون بلند بود، اخبار پخش می کرد؛ اخبار مذاکرات. پیرمرد، تنها پشت میز نشسته بود و چشم دوخته بود به تلویزیون. لباس گرم تنش کرده بود و کلاه زمستانی به سر داشت. صورت مهربانی داشت. بالای سرش عکس های قاب شده برادرش بود با پسرانش «مصطفی» و «محمدرضا» که شهید شده بودند و تمثالی از حضرت علی(ع).

جایی که کیسه‌ کش و لنگی با هم رفیقند!

- چند وقت است این جایید؟

پیرمرد دستش را کنار گوشش گرفت و گفت: چی؟

- چند وقت است این جایید؟

جواب داد: صاحبش نیست.

لحظه ای بعد لبخندی زد و گفت: «یک قرن نمی شود!» و باز رو به تلویزیون کرد.

- هنوز دلاک دارید؟

چشم های پیرمرد با لبخند محوی که صورتش را پُر کرده بود، می گفت میلی به حرف زدن ندارد؛ منتظر مرگ نشسته بود؛ مرگ کاشی ها، مرگ خودش.

سمت راستِ جایی که پیرمرد نشسته بود، در چوبیِ کوچکِ دولنگه ای به رختکن می خورد. در نیمه باز بود. از پشت پنجره های در، مرد درشت اندامی نشسته بود، با پیراهن آبی رنگی که دکمه هایش باز بود. پا روی پا انداخته، دست هایش را به هم گره زده و روی زانویش قلاب کرده بود. داشت به این سوی در نگاه می کرد. دلاک، در لاک خود فرو رفته، چشم به تلویزیون دوخته بود.

گرمابه کتابچی

صاحبش نبود. پیرمردی داخل اتاقک کوچکی گیشه مانند، روی نیمکتِ کوچکی که رویش، فرش پاره ای انداخته بودند، نشسته بود. چند حوله و کیسه و صابون های از مُد افتاده، روی پیشخوان چیده بودند. بالای سر، تمثال حضرت علی(ع) نصب شده بود.

جایی که کیسه‌ کش و لنگی با هم رفیقند!

- چند سوال داشتم.

پیرمرد با ترش رویی گفت: صاحبش نیست. برو آنجا با آن آقا حرف بزن، کلی حرف برای گفتن دارد. خوب هم حرف می زند.

پیرمردی را نشان داد. حاج آقا آیت نام داشت؛ پیرمرد 71 ساله ای که سرحال به نظر می رسید، با موها و ریشی سفید و مرتب که به پوست سفید و صافش می آمد.

در رختکن نشسته بود و داشت به قابلمه غذایی که روی اجاق کوچکی گذاشته بود، سرک می کشید. دورتادور رختکن جالباسی های کوچکی به شکل اتاق  اتاق با درهای چوبی کنار هم ردیف شده بودند. سلام کرد و دست داد. اندکی بعد روی لبه طاقچه مانندی نشست. دست هایش را روی زانو گذاشت و ستون کرد: از چه بگویم؟

- از اینکه چند سال است این کار را انجام می دهید؟ دلاکی! از اوضاع کارتان، از خاطراتتان؟

من یک بسیجی ام. سال 88 هم مجروح شدم. جنگ هم که شد رفتم جبهه. از 14 سالگی این کار را می کردم، درس که می خواندم بعد ازظهر هم می رفتم سر کار. اول در حمام حکیم باشی بودم. درس که می گویم، منظورم همین صرف و نحو و قرآن و این هاست.

دستش را روی پیشانیش فشار می دهد و چشم هایش را ریز می کند تا نام مدرسه را به یاد بیاورد: اسم مدرسه خاطرم نیست در ... یک جایی در محله «گذر تقی خان» بود. الان اسمش را نمی دانم.

- از چه سالی کار می کردید؟

از 1334، 1335. آن موقع دستمزد من 4 تومان بود، 4 تا تک تومان. گرمابه ما معروف بود. خیلی ها می آمدند مثل تختی، فردین.

سری تکان می دهد و می گوید: یکبار قبل از انقلاب برای یک فیلمی کل حمام را برای 24 ساعت اجاره کردند. 80 تومان اجاره کردند. فردین قرار بود بازی کند. من هم بچه بودم، در آن فیلم بازی کردم.

- چه فیلمی؟

حاتم طایی بود. یک فیلم دیگری هم بود...

دوباره دست روی پیشانی برد. هرچه فکر کرد خاطرش نیامد.

ادامه داد: فردین خیلی آدم خوبی بود. با او رفیق بودم. کشتی گیر بود. من هم کشتی می گرفتم. فردین اول با یک هندی شریک بود، سینما آسیا را خریده بودند بعد جدا شد و تنهایی سینما «نیاگارا» را خرید. می آمد حمام ما، خیلی می آمد. خدابیامرز تختی هم بود. تختی آدم عجیبی بود، مرد بزرگی بود، اصلاً نمی شود راجع  به او حرف زد.

با افسوس گفت: یادش بخیر... «شاپور غلامرضا» او را کشت. سر آخرین کُشتی که گرفت پای رقیبش می لنگید. دو امتیاز جلو بود اما دیده بود که نامزد رقیبش انگشتر حلقه را در حالی که به نامزدش نشان می داده از انگشتش خارج می کند. برای همین تختی که دو امتیاز جلو بود بازی را بست و باخت. خیلی مرد بود. وقتی می خواستند تختی را دفن کنند، همان کشتی گیر آمده بود برای مراسم، با پاره آجر به سر خودش می زد و حرف هایی می گفت که ما نمی فهمیدیم، بعد یکی ترجمه کرد و ماجرا را برایمان توضیح داد. تختی را «شاپور غلامرضا» کشت. نزدیک انقلاب هم که شد من با فداییان اسلام کار  کردم. یکی - دو بار نواب صفوی را دیده بودم. خب ما بچه بودیم خیلی در ماجراها نبودیم. به ما چیزی نمی گفتند اما اعلامیه و این چیزها پخش می کردم یا رساله امام را. یکبار رساله امام از من گرفتند و به زندان قزل قلعه افتادم. سرلشکر صادقی نجاتم داد. بعد انقلاب شد و بعد هم جنگ و جبهه. بعد هم که برگشتم باز همین کارم را ادامه دادم.

جایی که کیسه‌ کش و لنگی با هم رفیقند!

- اوضاع کار خوب است؟

- قدیم ها یک نفر کار می کرد، 10 نفر می خوردند. الان هرکسی که گلیم خودش را از آب بیرون بکشد هنر کرده است. آن موقع من 4 تومن حقوق می گرفتم با یک تومان کلی خرج می کردیم و 3 تومان هم پس اندازم می شد. الان...

پیرمرد لاغر کوتاه قد که جز نقش محوی زیر لباس هایی گشاد، از آن نمانده و تا پیش از آن، رو ترش کرده بود و حرف نمی زد، با سرزنش درآمد که «قدیم  از ساعت 4 صبح مردم اینجا صف می کشیدند و اگر در را دیر باز می کردی از جا می کندند که "آی نمازمان قضا شد بیا در را باز کن"؛ الان چه؟»

... صاحب گرمابه رسید. کُتش را از تن درآورد. وارد اتاقک شد. کُت را آویزان کرد و نشست. خسته بود. 

جدید ترین مطالب سایت