فروش ویژه اسلایسر هندوانه

هم اکنون این محصول با 65 درصد تخفیف عرضه شده است

فقط 10000 تومان 

خرید اینترنتی

»

مسیر آینده ایران توفیق مردم‌سالاری است

من با اين نگرش كه همه احزاب سياسي و جريان هاي تاثيرگذار و داراي وزن سياسي، از جامعه رانده شده اند و با بن بست روبه رو هستند، موافق نيستم.

مسیر آینده ایران توفیق مردم‌سالاری است

 اخبار سیاسی  -  مسير آينده ايران توفيق مردم سالاري است

هموطن:من با اين نگرش كه همه احزاب سياسي و جريان هاي تاثيرگذار و داراي وزن سياسي، از جامعه رانده شده اند و با بن بست روبه رو هستند، موافق نيستم.

بيش از  صد سال از تجربه بازي سياسي مدرن با تولد مشروطه و احزاب سياسي در ايران مي گذرد اما با نيم نگاهي به فرازو فرودهاي اين يك قرن، كمتر كسي است كه به اين نكته اعتراف نكند كه تحزب و بازي حزبي در ايران نتوانسته نهادينه شود. روشنفكران و جامعه شناسان علل و عوامل متفاوتي را براي سقوط رفتار جمعي و تشكيلاتي نام برده اند، دلايلي كه يك سر آن علاقه ايرانيان به «تفرد» و «گريز آنان از تجميع» است و يك سوي ديگر آن فشار و سنگ اندازي حاكمان. 

دكترابراهيم يزدي، دبيركل نهضت آزادي در گفت وگو با «اعتماد» ريشه هاي عدم رشد احزاب در جامعه ايراني را مورد ارزيابي قرار داده است. ابراهيم يزدي معتقد است كه «درون جنبش اسلامي، دو جريان اساسي فكري سنت گرايي و روشنفكري ديني هم قابل تشخيص و تميز هستند و گروه ها و احزاب سياسي اسلامي هنگامي دوام و بقا پيدا مي كنند كه به يكي از اين دو جريان وابسته باشند.»

 چه علل و عواملي موجب مي شود تا احزاب و جريان هاي سياسي پشتوانه مردمي خود را از دست بدهند؟

 احزاب سياسي از جمله تشكل هاي سياسي گروهي هستند كه جنبش هاي سياسي، فكري و اقتصادي جامعه را نمايندگي مي كنند. به عبارت ديگر احزاب سياسي يكي از تشكل هاي گروهي در مجموعه جنبش هاي اجتماعي هستند كه در طول جنبش ها قرار مي گيرند نه در عرض آنها.

احزاب سياسي هنگامي پايدار مي مانند كه بر حسب ويژگي هاي عقيدتي- سياسي كه دارند، به يك جنبش گسترده تر پيوند خورده باشند. به عنوان مثال، نهضت آزادي ايران با سابقه تقريبا ٥٠ ساله. يكي از عوامل مهم بقاي آن در اين است كه اولا به جنبش بزرگ تري در ايران كه جنبش براي آزادي و مردم سالاري و استقلال و ثانيا به جنبش روشنفكري ديني ايران تعلق دارد و آن را نمايندگي مي كند.

اما جنبش براي آزادي و استقلال سابقه يي يك صدساله در ايران دارد و در فرازهاي مختلف، نظير انقلاب مشروطه، ملي شدن نفت و انقلاب اسلامي بروز كرده است. جنبش روشنفكري ديني نيز خود بخشي از جنبش اسلامي است كه آن هم سابقه يك صدساله در ايران دارد و در هر مرحله يا فرازي از تاريخ ويژگي خاصي داشته است. نظير جنبش بيداري مسلمانان، احياي ديني، جنبش اصلاح گري و نظاير اين.

در درون اين جنبش هاست كه به اقتضاي شرايط، احزاب، گروه ها و سازمان هاي مختلف به وجود آمده و نقش ايفا كرده و رفته اند. در يك نگاه كلان درون جنبش اسلامي، دو جريان اساسي فكري سنت گرايي و روشنفكري ديني هم قابل تشخيص و تمييز هستند.

گروه ها و احزاب سياسي اسلامي هنگامي دوام و بقا پيدا مي كنند كه به يكي از اين دو جريان وابسته باشند. پيدايش دو جريان، ريشه در مناسبات فكري- سياسي، فرهنگي و اقتصادي جامعه دارد. بنابراين سازمان هاي وابسته هر يك از اين دو جريان كه شانس بقاي بيشتري دارند، موضوعيت دارند. اما بقاي احزاب و سازمان ها به عوامل ديگري نيز وابسته است. از جمله توانايي حزب در رابطه و پيوند فعاليت هاي خود با مطالبات مردمي است.

در درون جنبش هاي اجتماعي، در راستاي تامين نيازهاي فرهنگي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي جامعه مسائلي مطرح مي شود. براي پاسخ به هر يك از اين نيازها سازمان هاي ويژه تشكيل مي شود. احزاب سياسي معمولا براساس و محور مطالبات سياسي جامعه به وجود مي آيند. پايداري احزاب به نوع مطالباتي كه مطرح مي كنند بستگي دارد. اگر اين مطالبات با خواست ها و منافع اكثريت مردم هماهنگي داشته باشد، رابطه احزاب با مردم پايدار خواهد ماند.

 با وجود چشم اندازي كه درخصوص پايداري و ناپايداري فعاليت احزاب مطرح مي كنيد اما احزاب سياسي و جريان هاي تاثيرگذار و داراي وزن سياسي كشور در حال حاضر براي آنكه بتوانند از حاشيه نشيني و بن بستي كه به نظر مي رسد، با آن مواجه شده اند، بيرون بيايند بايد چه تغييراتي را در حوزه نرم افزاري و سخت افزاري حزب و سازماني خود داشته باشند؟

 اولا من با اين نگرش كه همه احزاب سياسي و جريان هاي تاثيرگذار و داراي وزن سياسي، از جامعه رانده شده اند و با بن بست روبه رو هستند، موافق نيستم. در رقابت هاي انتخاباتي، اگر حزبي پيروز نشد نبايد آن را معادل بن بست و حاشيه نشيني تلقي كرد. در نظام هاي سياسي مبتني بر انتخابات مردمي، جابه جايي و گردش قدرت از يك دولت به دولت ديگر، از يك حزب يا گروه به حزب يا گروه ديگر امري بسيار رايج است. در سطحي به مراتب بزرگ تر اين گردش قدرت، يك قاعده و قانون حاكم بر جامعه هاي بشري است.

خداوند در قرآن كريم از آن به عنوان گردش ايام ياد مي كند: «و تلك الايام ندا و لها بين الناس لبعكم الله الذين آمنوا و يتخذ منكم شهدا و الله لايحب الظالمين» (آل عمران، ۱۴۰) با اين نگاه قرآني، اين گردش قدرت يك آزمون- بلا- است.

با اين نگاه قرآني گروهي كه در انتخابات   خود را برنده مي داند، هنگامي مي تواند ادعاي پيروزي كند كه از اين آزمون موفق بيرون  آيد. ثانيا  عدم موفقيت احزاب و گروه هاي سياسي فرصتي است براي بازنگري در نگرش ها، مواضع و رفتارهاي آنان. اگر بخواهند صورت مساله را ساده كنند و با فرافكني، علت عدم موفقيت را تماما به گردن گروه هاي مخالف خود بيندازند، ترديدي نيست كه از اين تجارب درسي نياموخته اند و مشكل همچنان حل نشده بر جاي مي ماند. خوشبختانه همه نيروها در حال بررسي جدي از رويدادها هستند و معتقدم تغييراتي در رفتارها مشاهده مي شود.

 با توجه به اينكه قريب صد سال است كه نظام پارلماني و انتخاباتي را تجربه كرده ايم اما فعاليت هاي احزاب در ايران نهادينه نشده است و فاصله ميان اوج فعاليت هاي حزبي و سقوط آن در ايران بسيار كوتاه است. به واقع چرا احزابي كه در ايران شكل مي گيرند، توانايي ثبات و استمرار فعاليت را پس از مدتي و به ويژه پس از شكست در رقابت ها و انتخابات ها از دست مي دهند؟ آيا مي توانيم اين امر را به نوع تفكرات شكل دهنده آن حزب متصل كنيم؟

 فراز و فرود احزاب ايران يك دسته عوامل عام، متاثر از رسوبات فرهنگي استبدادي گذشته و فضاي سياسي حاكم دارد و نمي توان براي آن يك نوع علت ذكر كرد. براي برخي از احزاب يكي از علل مي تواند نوع تفكرات شكل دهنده آن حزب باشد. اما تعميم اين به تمام احزاب نادرست است.

 چه شرايط، الزامات و لوازمي را براي توفيق كار حزبي در ايران ضروري مي دانيد؟

 الزامات و لوازم براي توفيق كار حزبي را مي توان به دو گروه درون حزبي و برون حزبي تقسيم كرد. كار حزبي، علي الاصول يك كار جمعي و گروهي است و موفقيت در آن به رعايت اصول كار جمعي بستگي دارد.

دموكراتيك بودن ساختار حقيقي و حقوقي در درون حزب از مهم ترين عوامل است. اساسنامه هر حزبي، ساختار حقوقي آن را تعريف مي كند اما رفتار رهبران و فعالان، ساختار حقيقي هر نهاد اجتماعي است. در يك كار گروهي حزبي، رفتار رهبران و فعالان در ادامه كار تاثير بسيار اساسي دارد. اما احزاب علاوه بر اساسنامه يك مرامنامه هم دارند.

مباني عقيدتي يك حزب سياسي كه در مرامنامه آن منعكس است و ارتباط آن با فرهنگ ملي، نقش بسيار مهمي در پايداري و دوام و موفقيت حزب دارد. سومين عامل اثرگذار در دوام يك حزب مواضع سياسي- عقيدتي آن حزب است. احزاب بر اساس مباني فكري- سياسي خود، نسبت به آنچه در جامعه بزرگ تر بيرون از حزب مي گذرد موضع گيري مي كنند.

اين موضع گيري ها تابع شرايط بيروني در جامعه بزرگ تر است. به عنوان مثال در جامعه يي كه اختلاف طبقات و فقر و محروميت، عمده ترين دغدغه اكثريت مردم باشد، حزب سياسي نمي تواند نسبت به آن بي طرف باشد و اگر رسالت خود را خدمت به مردم مي داند، لاجرم بايد در برابر  بي عدالتي ها موضع بگيرد و مواضع خود را پيرامون حل و رفع بي عدالتي و اختلاف طبقات بيان كند.

اما اگر مشكل اساسي جامعه سلطه بيگانگان بر امور كشور باشد و استقلال كشور، مستقيم يا غيرمستقيم مخدوش شده باشد، طبيعي است كه همين حزب لاجرم اولويت در فعاليت هاي خود را به رفع شر سلطه اجانب اختصاص مي دهد. اما عوامل بيروني براي توفيق فعاليت حزبي بر دو دسته تقسيم مي شوند:

۱- ويژگي هاي فرهنگي و رفتاري جامعه و مناسبات سياسي حاكم بر جامعه و فرهنگ ما ايراني ها به شدت آلوده به رسوبات استبدادي گذشته است. خلق و خوي استبدادي با كار جمعي و گروهي در تضاد است. در فرهنگ استبدادي مردم مطلق گرا، مطلق خواه و مطلق بين هستند؛ همه چيز سياه سياه يا سفيد سفيد است.

در حالي كه در واقعيت بيرون از ذهن انسان، همه چيز نسبي است و وسعت منطقه خاكستري بيش از مناطق سياه مطلق يا سفيد مطلق است. در مطلق خواهي، تسامح و تساهل و سازگاري وجود ندارد و اين نوع خلقيات با كار گروهي در تناقض است. در فرهنگ استبدادي، تملق و چاپلوسي از يك طرف و افترا و بدگويي از طرف ديگر سكه رايج است.

اين روحيات و خلقيات تماما با كار حزبي و گروهي در تعارض است. بنابراين توفيق كار حزبي به اين بستگي دارد كه تا چه ميزان اين ويژگي ها متحول شده باشند. يا جو حاكم بر حزب تا چه ميزان توانسته اين روحيات را در ميان اعضاي خود متحول سازد. يكي از دلايلي كه احزاب ايران دچار تفرقه و انشعاب شده اند تاثير همين روحيه در درون حزب است. اما توفيق كار حزبي، يعني رشد و توسعه آن و تاثيرگذاري بر جامعه و روابط قدرت، به جو سياسي مناسب هم نياز دارد. همان طور كه رشد و نمو يك گياه در شرايط نامساعد جوي و  اقليمي ممكن نيست و استفاده از بهترين بذر گياهي هم جواب نمي دهد، توفيق كار حزبي هم در جو سياسي مناسب امكان پذير است.

 چه علل و عواملي منجر به ايجاد فاصله ميان نخبگان سياسي و رهبران احزاب و توده جامعه شده است؟

 علل و عوامل ايجاد فاصله ميان نخبگان سياسي، رهبران احزاب و توده جامعه را هنگامي مي توان مورد بررسي قرار داد كه مقدمات اوليه، به شرحي كه درباره آن سخن گفتيم فراهم آمده باشد، در غير اين صورت چنين بحثي، انتزاعي و صرفا نظري و بي فايده خواهد بود.

 احزاب در مواقع انتخابات شعارهاي پرهجمه يي را مطرح مي كنند اما كمتر در مورد چگونگي عملياتي بودن اين شعارها سخن مي گويند، چرا احزاب سياسي كشور از اعلام برنامه هاي خود طفره مي روند، در حالي كه وزن و جايگاه آنان در پازل قدرت و در ساخت سياسي ايران بسيار ضعيف شده است و به جاي آن احزاب سياسي بيش از پرداختن به برنامه ها، به بحث هاي كلي و استراتژيك و مفاهيم مبهم غيركاربردي مي پردازند؟ آيا در چنين وضعيتي مي توان انتظار داشت كه عرصه عمومي در بلندمدت به سازمان هاي سياسي موجود گرايش پيدا كند؟

كساني كه اين نوع نگاه را دارند، حزب ستيزند. چنين نيست كه تمامي احزاب سياسي از اعلام برنامه هاي خود طفره بروند. اگرچه احزابي هستند كه برنامه ندارند يا اگر دارند، آن را اعلام نكرده اند. اما اين احزاب چندان هم مطرح نيستند. احزاب شناخته شده و باسابقه هم برنامه دارند و هم آنها را اعلام كرده و مي كنند. در بسياري از موارد هم برنامه هاي راهبردي اعلام شده آنها روشن و شفاف و كاربردي است و ابهامي ندارد. اين شرايط حاكم است كه مانع رسيدن صداي اين احزاب به مردم مي شود.

 آلترناتيوسازي گروه هاي سياسي و به خصوص احزاب و سازمان هاي سياسي امروزه در تمامي نظام هاي دموكراتيك كه تحزب مامن حقيقي خود را يافته است بحثي داراي جايگاه است.

به طور كلي ارزيابي شما از ظرفيت آلترناتيوسازي احزاب، جبهه ها و خلاصه نيروهاي بيرون از حاكميت اعم از انتساب آنها به پوزيسيون يا اپوزيسيون چيست؟ جايگاه هر يك از اين نيروها را در روندهاي سياسي و نيز بلوك بندي هاي آتي قدرت چگونه مي بينيد؟

 انقلاب اسلامي ايران و جمهوري اسلامي برآمده از آن بر حق حاكميت ملت استوار است و اصول متعدد قانون اساسي انتخابات ادواري را در سطح شوراهاي محلي، مجلس شوراي اسلامي، رياست جمهوري و مجلس خبرگان به رسميت شناخته است. انتخابات ادواري يعني كه مردم از طريق انتخابات حق دارند تمام يا بخشي از حاكمان را تغيير دهند.

احزاب سياسي ايران به خصوص نيروهاي منتقد ساختارهاي حقيقي توان بالقوه براي تاثير گذاري بر روند تغييرات را دارند و به همين دليل با ممانعت ها دايم روبه رو هستند. اگر اثرگذار نبودند، نگراني از آنان و قبول هزينه و برخورد با آن چه توجيهي دارد، اما با وجود اين فشارها مسير آينده ايران بي ترديد توفيق مردم سالاري است. هيچ راهي جز قبول و تن دادن به مقررات ناظر بر گردش قدرت از طريق فرآيند انتخابات و دموكراسي وجود ندارد. اين تنها آينده روشن و اميدواركننده براي ايران است.

 آيا مي توان بدون احزاب قوي دست به تشكيل جبهه زد و در عين حال انتظار توفيق داشت؟ در شرايط كنوني كدام يك از اولويت بالاتري برخوردار است؟

 جبهه در مفهوم سياسي آن علي الاطلاق با مشاركت احزاب شكل مي گيرد. تشكيل جبهه هنگامي ضرورت پيدا مي كند كه هيچ حزبي اعم از قوي يا ضعيف به تنهايي نتواند به اهداف راهبردي يا مرحله يي برسد. بنابراين قوي يا ضعيف بودن احزاب تاثيري ندارد و همه احزاب همسو مي توانند با تعريف كف مشتركات و توافق بر آن در جبهه حضور پيدا كنند.

 بسياري از كساني كه رو به اقدامات جمعي و تشكيلاتي مي آورند و رقابت سياسي را در شاكله بازي حزبي مي پذيرند، معتقدند كه در ايران بسياري از جريان ها هستند كه داراي اساسنامه و مرامنامه نيستند و هويت قابل نقدي ندارند و از آن با نام شبه حزب يا حزب نامريي ياد مي كنند. تفاوت فعاليت هاي حزبي با شبه احزاب را در چه مولفه هايي مي توان يافت؟

 تفاوت فعاليت هاي حزبي با شبه حزبي، مثل تفاوت جمهوري واقعي با شبه جمهوري است. بسياري از حكومت هاي جمهوري به ظاهر و اسما جمهوري هستند اما تفاوتي با نظام هاي ديگر ندارند. شبه احزاب همان گروه هاي فشار اعم از سياسي، اقتصادي و نظامي هستند كه قيافه حزبي به خود گرفته اند.

 رابطه تشكل ها و احزاب سياسي با يكديگر بايد چگونه باشد؟ آيا بدون شكل گيري و تقويت تشكل هاي صنفي مي توان انتظار رشد احزاب سياسي را داشت؟

 هر حزبي كه تشكيل مي شود، اصولا معتقد به كار جمعي حزبي و مبلغ آن است. بنابراين احزاب سياسي حتي مخالف با هم نيز در تبليغ تحزب نفع مشترك دارند و مي توانند با هم هماهنگ عمل كنند. احزاب سياسي در يك جو و فضاي سياسي مساعد قادر به رشد و نمو خود هستند (به جز احزاب دولتي) .

بنابراين نفع مشترك تمامي آنها تامين حقوق و آزادي هاي اساسي است. علاوه بر اين در مواقع غيرعادي كه تهديدهاي خارجي كيان كشور را به مخاطره مي اندازد، احزاب سياسي مي توانند بر محور مشتركات ملي فراحزبي با هم همكاري داشته باشند. اعضاي احزاب سياسي عموما از ميان روشنفكران هستند و رابطه آنان با قشرهاي مختلف مردم از طريق سنديكاها و اتحاديه هاي صنفي برقرار مي شود. يك رابطه تنگاتنگ ميان شكل گيري تشكل هاي صنفي با رشد و نمو احزاب وجود دارد. اگر جو سياسي مناسب و مساعد فعاليت هاي حزبي نباشد، معمولا صاحبان قدرت به همان ميزان مانع فعاليت هاي حزبي مي شوند.

  خانه احزاب با وضعيت فعلي مي تواند به عنوان مرجعي در جهت نهادينه كردن فعاليت هاي حزبي در كشور محسوب شود؟

 خانه احزاب مي تواند نقش موثري در نهادينه كردن فعاليت حزبي داشته باشد. اما به شرطي كه نقش اصلي خود را كه بايد دفاع از حقوق همه احزاب موافق و مخالف، پوزيسيون و اپوزيسيون باشد درست ايفا كند و اجازه ندهد كه به بازوي حزبي قدرت حاكم تبديل شود.

 و اينكه ارزيابي تان از آينده احزاب با توجه به روند فوق چگونه خواهد بود؟

 همان طور كه گفتم، آينده ايران بدون ترديد توسعه و نهادينه شدن مردم سالاري است كه تحزب از اجزاي ضروري آن است. توجه به ضرورت كار حزبي در ميان فعالان سياسي ايران روزبه روز بيشتر مي شود. تشكيل احزاب جديد توسط برخي شخصيت هاي برجسته در ماه هاي اخير خود حاكي از حركت به اين سمت و سو است.

اخبار سیاسی  - اعتماد 

جدید ترین مطالب سایت